Γράφει η Βασιλική Μπενέκη
Κοινωνική Λειτουργός
Του Κέντρου Κοινότητας Βραγκιανών
Του Δήμου Αργιθέας
Με τον όρο εξάρτηση, νοείται εκείνο το ψυχολογικό φαινόμενο κατά το οποίο οι επιλογές της συμπεριφοράς ενός ατόμου επικεντρώνονται σε κάποιο αντικείμενο, πρόσωπο ή κατάσταση.
Η ψυχολογική εξάρτηση είναι πρώιμο στάδιο και της φυσικής εξάρτησης. Υπάρχουν όμως, ουσίες που ενώ συμβάλλουν σε έντονη ψυχική εξάρτηση τελικά συγκλίνουν στο να παγιωθεί και σε οργανική. Υφίστανται όμως, και περιπτώσεις φυσικής εξάρτησης χωρίς την αναγκαία ψυχική. Μετά από την επανάληψη των δόσεων η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων μειώνεται καθότι, αν και
Τα ναρκωτικά ανάλογα με τις επιπτώσεις στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα διακρίνονται πρωτίστως σε διεγερτικά, όπως η αμφεταμίνη και τα παράγωγά της, η κοκαΐνη και το κρακ. Γενικά οι ουσίες αυτές διεγείρουν το Κ.Ν.Σ. και προσφέρουν προσωρινή διέγερση ή εγρήγορση καταπολεμώντας την κούραση και την νωθρότητα. Επίσης, τα ναρκωτικά διακρίνονται σε κατευναστικά ναρκωτικά ή ηρεμιστικά όπως η μορφίνη και η ηρωίνη και το P.C.D.. Αυτά μειώνουν την δραστηριότητα του Κ.Ν.Σ. χαλαρώνοντας τους μύες και ανακουφίζοντας από το άγχος, ενώ προκαλούν είτε υπνηλία είτε ευφορία. Τέλος, οι ουσίες κατατάσσονται σε παραισθησιογόνες ή ψυχεδελικές όπως το LSD και το MDMA, ECSTASY. Τα τελευταία διαταράσσουν το νευρικό σύστημα κάνοντας το χρήστη να έχει μια εσφαλμένη αντίληψη για την πραγματικότητας. Η μαριχουάνα είναι μια ξεχωριστή κατηγορία αφού η λήψη της προκαλεί συμπτώματα και από τις τρεις παραπάνω κατηγορίες.
Βάσει φαρμακολογικής δράσης τα ναρκωτικά διακρίνονται σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες. Στα διεγερτικά και τα παραισθησιογόνα ή ψαιυδαισιογόνα (χασίς, μαριχουάνα, LSD κά), στα κατασταλτικά και στα υπνωτικά όπως αναφέρθηκε παραπάνω καθώς και στα οπιούχα(όπιο και ηρωίνη.)
Σε ό,τι αφορά τις διεγερτικές ναρκωτικές ουσίες τέτοιες είναι οι αμφεταμίνες, η κοκαΐνη, η καφεΐνη, η νικοτίνη και οι συνθετικοί αναστολείς της όρεξης. Η χρόνια χρήση συντελεί σε αλλοιώσεις της προσωπικότητας και συμπεριφοράς και δύναται να εκδηλωθεί πλήρες ψυχωτικό σύνδρομο με παραισθήσεις. Επίσης, αυξάνονται τα επίπεδα της ντοπαμίνης, προκαλούν όμως και αϋπνία και απώλεια όρεξης. Χρόνια χρήση μεγάλης ποσότητας αμφεταμίνης δύναται να προκαλέσει σοβαρές ψυχολογικές διαταραχές, όπως μόνιμο άγχος και τοξική ψύχωση ή τερατογέννεση στο έμβρυο.
Σχετικά με την αποθεραπεία από τις τοξικές ουσίες αυτή δεν είναι πανάκεια. Η ψυχική απεξάρτηση διεξάγεται κυρίως σε θεραπευτικές κοινότητες τόσο κλειστού όσο και ανοικτού τύπου. Τέτοιες δομές είναι τα διάφορα ΚΕ.ΘΕ.Α. ανά την επικράτεια όπως των Ιωαννίνων και των Αθηνών, ο Ο.ΚΑ.ΝΑ, η μονάδα απεξάρτησης 18 άνω στην Αττική, το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης. Επίσης, το τμήμα Αποκατάστασης Εξαρτημένων ΙΑΝΟΣ, παρέχει πληροφόρηση, ενημέρωση Συμβουλευτική Υποστήριξη με ολιστική προσέγγιση και συνεργασία υπηρεσιών σε πολυεπίπεδους τομείς..Η αποτοξίνωση αποτελεί μια μακρόχρονη διαδικασία κατά την οποία ένα εθισμένο άτομο επιτυγχάνει να αποδεσμευτεί από αυτά και διαθέτει καλύτερη σωματική, ψυχολογική και κοινωνική λειτουργικότητα.
Τελικά, για την αποθεραπεία της τοξικοεξάρτησης χρειάζεται πρωτίστως σωματική αποθεραπεία. Η τελευταία απαιτεί μακρόχρονη αλλαγή, προκειμένου να απαλλαγεί το άτομο από τα συμπτώματα του στερητικού συνδρόμου. Από τις πιο γνωστές χημικές μεθόδους είναι η θεραπεία με μεθαδόνη που χρησιμοποιούνταν αρχικά ελλείψει μορφίνης στο Β Παγκόσμιο πόλεμο, ως ισχυρό αναλγητικό για τους τραυματίες. Η μεθαδόνη προκαλεί και αυτή ισχυρή σωματική και ψυχική εξάρτηση. Τέλος, οι ειδικοί πρέπει να εστιάζουν και στην πρόληψη των εξαρτήσεων διότι αυτή είναι προτιμότερη από την θεραπεία.
