20 - 04 - 2026
Είσοδος μελών

Ela na paiksoume

Της αγιογράφου, κριτικού βιβλίου-τέχνης Μαριλένας Φωκά (ΜΑ)

05 Foka Marilena Το Άγιο Πνεύμα είναι το τρίτο Πρόσωπο της Αγίας και Ομοουσίου Τριάδας. Ονομάζεται Πνεύμα Αληθείας και Χορηγός της Ζωής. Μέγα μυστήριο και ακατανόητο για τον ανθρώπινο νου η ενότητα των τριών προσώπων με τα κοινά χαρακτηριστικά της μιας απαράλλακτης ουσίας, της μιας κοινής βουλής και ενέργειας και της μιας ανεπανάληπτης αγαπητικής περιχώρησις προσώπων.

 Στην επίγεια ζωή του Ιησού το Άγιο Πνεύμα παρουσιάζεται και αποκαλύπτει την εν λόγω σχέση με Τον Υιό και Τον Πατέρα. Στην Βάπτιση κατεβαίνει σαν Περιστερά λευκή από τον Ουρανό ενώ ακούγεται η φωνή Του Πατρός.

 Το Σύμβολο της Πίστεως Νικαίας - Κωνσταντινουπόλεως (381), το «Πιστεύω», ορίζει ότι Το Άγιο Πνεύμα είναι κύριο και ζωοποιό, συνδοξάζεται και συμπροσκυνείται με Τον Πατέρα και Τον Υιό και εκπορεύεται από Τον Πατέρα («… Και εις Το Πνεύμα το Άγιον, το κύριον, το ζωοποιόν, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον και συνδοξαζόμενον, το λαλήσαν διά των προφητών»).

 Στο Άγιο Πνεύμα οφείλεται ύψιστη τιμή αλλά πολλοί άνθρωποι βλασφημούν κατά του Αγίου Πνεύματος διαπράτοντας αμάρτημα βαρύτατο. «Πάντα αφεθήσεται τοις υιοίς των ανθρώπων τα αμαρτήματα και αι βλασφημήσωσιν, ος δ’ αν βλασφησμήση εις το Πνεύμα το Άγιον ουκ έχει άφεσιν εις τον αιώνα, αλλά ένοχος εστίν αιωνίου κρίσεως» (Μαρκ.γ’ 28-29).

 Γιατί όμως αυτή η αμαρτία δεν συγχωρείται όπως οι άλλες;

 Διότι στις περιπτώσεις των άλλων αμαρτημάτων επιδεικνύουμε μετάνοια, ντροπή και ζωντανή σχέση με τον Θεό από τον οποίο ζητάμε να μας ελεήσει. Στην περίπτωση της βλασφημίας ή της αυτοχειρίας, με πρωτοβουλία του ανθρώπου όλοι οι δεσμοί με το Θεό έχουν αποκοπεί, ο άνθρωπος έχει απομακρυνθεί από το Θεό απόλυτα, αιώνια, απορρίπτοντας Την Ύπαρξη και Τα Δώρα Του.

 Κατά τον Άγιο Νικόλαο Βελιμίροβιτς, «Για να το καταλάβουμε αυτό πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τι σημαίνει συγχώρεση. Το να συγχωρέσεις έναν αμαρτωλό σημαίνει ν’ αναγεννήσεις τη ζωή του, να του ξαναδώσεις ζωή. Όταν αυτός όμως δεν επιθυμεί τη ζωή και ταυτόχρονα μισεί και αγνοεί τη ζωή, ο Θεός δεν έχει τίποτα άλλο να του δώσει. Γι’ αυτό και διαγράφεται από το Βιβλίο της Ζωής».

 Το Άγιο Πνεύμα απεικονίζεται στην βυζαντινή αγιογραφία ως Περιστερά λευκή όπως παραθέτω στην εικόνα δια της εμής χειρός και γιορτάζεται από την εκκλησία μας την 1 του μηνός Ιουνίου. Είναι Δεσποτική εορτή και δεν τελούνται μνημόσυνα την μέρα αυτή. Οι άνθρωποι προσεύχονται και αγωνίζονται προσδοκώντας με την ζωή τους, τα έργα τους και πάνω απ’ όλα με τη βοήθεια του Θεού να γίνουν «δοχεία Πνεύματος Αγίου».

 Ανέκαθεν η ανθρώπινη φύση έτεινε να προσεγγίσει, να κατανοήσει να αποδώσει τιμή και ν’ αποτυπώσει Το Άγιο Πνεύμα. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία οι αποδόσεις Του Πατρός και Του Αγίου Πνεύματος, είναι απαγορευμένες απεικονίσεις, επειδή η Αγία Γραφή απαγορεύει σε πολλά εδάφια τις εικόνες της αόρατης Θεότητας. Σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία η ενσάρκωση του Λόγου δίνει τη δυνατότητα απεικόνισης μόνο του Υιού, και μόνο κατά την ανθρώπινη φύση του.
 Με την πάροδο του χρόνου, κατά την τελευταία Βυζαντινή περίοδο και εξής, άρχισε να υποστηρίζεται η άποψη, ότι μπορεί να αποδοθεί το Άγιο Πνεύμα σε δυο μόνο περιπτώσεις. Ως Περιστερά στην απεικόνιση των Θεοφανίων και ως Πύρινη Γλώσσα στην απεικόνιση της Πεντηκοστής. Συνεπώς στην εκκλησία της Παναγίας Κουμπελίδικης στην Καστοριά (περίπου 1260-1280) βρίσκεται μια σπάνια απεικόνιση της Αγίας Τριάδας που καταλαμβάνει το θόλο του εσωνάρθηκα της εκκλησίας και ο εικονογραφικός της τύπος είναι αυτός «της Πατρότητας». Ο Θεός Πατέρας, απεικονίζεται ολόσωμος, με τη μορφή του Παλαιού των Ημερών, κάθεται σε ένα ουράνιο τόξο κρατώντας στην αγκαλιά του ένα γενειοφόρο Χριστό σε ώριμη ηλικία (το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Υιός). Το Άγιο Πνεύμα με τη μορφή Περιστεράς έχει τοποθετηθεί στα χέρια του Χριστού μέσα σε ένα «μετάλλιο» φωτός. Ο Θεός Πατέρας φέρει σπάνιο φωτοστέφανο σε σχήμα σταυρού. Αυτό το είδος της απεικόνισης, όπου τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος αναπαριστώντα σε κάθετο άξονα είναι σπάνια στη Δυτική και Ανατολική χριστιανική τέχνη πριν από τον 13ο αιώνα και ο άναρχος Πατήρ πρέπει να ζωγραφίζεται καθώς εφάνη εις τον προφήτη Δανιήλ ως «Παλαιός Ημερών». Σημαντική είναι και η απεικόνιση του Αντρέα Ρουμπλιέφ της Αγίας Τριάδας στη φιλοξενία του Αβραάμ, αλλά και αυτή αποδίδεται στον δάσκαλό του Θεοφάνη του Έλληνα.

(Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/
Η τραγωδία της Πίστεως
, Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς
Ορθόδοξοι Ορίζοντες, Δογματική).

 

  Θα μας βρείτε και στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης: 
 
01 Masthead
 
02 Twitter 2
 
03 F B
 
Ο καιρός στο Καταφύλλι
Τελευταία άρθρα