Ομιλία της Αρχαιολόγου - Υπ. Διδάκτορος Αρχαιολογίας Κας ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ ΖΗΔΡΟΥ στην παρουσίαση του βιβλίου του Θανάση Πόραβου στα Γιάννενα και συνταχθείσας στην υπόθεση Ανακατασκευής Γέφυρας Κοράκου!!!
Στις 9.1.2024 και στην αίθουσα του Πνευματικού - Πολιτιστικού Κέντρου Ιωαννίνων <<Δ. Χατζής>> σε μια ζεστή από κόσμο εκδήλωση ανάμεσα στους ομιλητές - ομιλήτριες για την παρουσίαση του βιβλίου ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ - του Θανάση Πόραβου, λιθοξόου από το Κηπουριό Γρεβενών (αναφέρεται στη Γέφυρα της Πλάκας και στο β' μέρος του στη Γέφυρα Κοράκου και στη Μικρογραφία της που κατασκευάσαμε και αποδώσαμε στην Κοινωνία της Κοιλάδας Αχελώου το 2022) ήταν και η ΚυρίαΓνωρίζοντας από κοντά την Κυρία ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΖΗΔΡΟΥ και παρακολουθώντας την εμπεριστατωμένη ομιλία της <<διάβασα την αγάπη της για της Επιστήμη αλλά διαπίστωσα και την ευρύτερη αγκαλιά της για τα μνημεία, τα γράμματα, τις παραδόσεις, τα ήθη και έθιμα και εν γένει το λαϊκό μας πολιτισμό και εκτιμώ ότι στο πέρασμά της θα γράψει ιστορία αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα, όπερ και εύχομαι ολοψύχως.>>!!!
Αναρτώ εδώ την ομιλία της Κυρίας ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ ΖΗΔΡΟΥ για να σας δοθεί η ευκαιρία φίλες και φίλοι - εράστριες και εραστές των Πετρογέφυρων - να την αναγνώσετε κρατώντας ό,τι σας ενδιαφέρει.
Δεύτερο ταξίδι στην αιωνιότητα
του Θανάση Πόραβου
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΓΙΓΑΝΤΑ
Βάλτε φωτιά την Πράμαντα
Κι όλους τους μαχαλάδες
Να ντουμανιάσει ο ουρανός
Ποτάμια και λαγκάδες.
Του Κώστα Μπέκα ο γίγαντας
Της Πλάκας το καμάρι
Έπεσε μες στον Άραχθο
Την πρώτη του Φλεβάρη
Θρηνούν οι Τζουμερκιώτισες
Το κλαίνε οι Κατσάνες
Μόνο σαυτόν το θάνατο
Δε χτύπησαν καμπάνες.
Οι παραπάνω στίχοι του Γιάννη Διαμάντη, από το Ελληνικό, γραμμένοι λίγες μόνο μέρες μετά την κατάρρευση τμήματος του γεφυριού της Πλάκας, τον Φεβρουάριο του 2015, περιγράφουν, θεωρώ, με τον καλύτερο τρόπο, τα συναισθήματα όλων μας, Τζουμερκιωτών, Ηπειρωτών και όσων είχαμε δει, διασχίσει, φωτογραφίσει το γεφύρι μας, είχαμε κάνει rafting κάτω από αυτό ή είχαμε κολυμπήσει ή κατασκηνώσει κοντά του. Γρήγορα, όμως, η στενοχώρια, η απαισιοδοξία και η απελπισία μετατράπηκαν σε αισιοδοξία και ελπίδα, καθώς χέρια δυνατά και μυαλά εξαιρετικά ανέλαβαν το δύσκολο έργο της αποκατάστασης. Χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι και των δύο κατηγοριών υπάρχουν απόψε στο πάνελ μας, ο πρωτομάστορας των εργασιών κ. Θανάσης Πόραβος και ο Αναπληρωτής Καθηγητής της Αρχιτεκτονικής σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και μελετητής των μνημείων της Ηπείρου, με τεράστια πείρα στον τομέα του, κ. Γ. Σμύρης.
Προσωπικά, για εμένα κάθε γεφύρι, σε ολόκληρο τον πλανήτη, ανεξαρτήτως εποχής, υλικού, θέσης ή τεχνικής αποτελεί ένα έργο αρχιτεκτονικής, τέχνης και πολιτισμού. Ένα μέσο ένωσης και επικοινωνίας των ανθρώπων, με άμεσες συνέπειες και αντίστοιχες μεταβολές στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική δραστηριότητα.
Γενικά, σε όλους τους πολιτισμούς, η σημασία των ποταμών υπήρξε μεγάλη, καθώς συνιστούσαν πηγή ζωής για τον άνθρωπο, εξασφαλίζοντάς του νερό και διευκολύνοντας την επικοινωνία με τις όμορες περιοχές. Δεν είναι τυχαία, εξάλλου, η θεοποίησή τους, κατά τη διάρκεια της κλασικής αρχαιότητας. Ωστόσο, ενώ, συχνά, εξυπηρετούσαν την επικοινωνία, μέσω των πλωτών τμημάτων ή των κοιλάδων τους, άλλο τόσο συχνά, την παρεμπόδιζαν με τα ορμητικά και αδιάβατα νερά τους. Τα παραπάνω ισχύουν στο ακέραιο και στην περίπτωση του Αράχθου, ο οποίος παρείχε νερό στους Τζουμερκιώτες, όπως και ενέργεια για τους υδρόμυλους, τις νεροτριβές και τα μαντάνια τους, αλλά παρακώλυε και την επικοινωνία με τα παράλληλα όρη του Ξηροβουνίου και κατ’ επέκταση και με τον δρόμο που οδηγούσε στα Γιάννινα και στην Άρτα.
Η ανάγκη των ανθρώπων της προβιομηχανικής εποχής για επικοινωνία και ασφαλή διέλευση επάνω από υδάτινα περάσματα οδήγησε στην κατασκευή των πέτρινων τοξωτών γεφυριών, τα οποία εμείς οι Ηπειρώτες γνωρίζουμε πολύ καλά. Μάλιστα, ήταν τόση η σημασία του εκάστοτε γεφυριού ώστε να δημιουργηθούν, γύρω από αυτό, ένα σύνολο μύθων, θρύλων και τραγουδιών, που αναφέρονται ακόμη και σε ανθρωποθυσίες, προκειμένου να στεριώσει το οικοδόμημα.
Ο θεοπόταμος των Τζουμέρκων Άραχθος διανθίζεται από 55 πέτρινα γεφύρια, έκαστο με την ιδιαίτερη μορφή, σημασία και ομορφιά του. Ένα από τα κορυφαία στολίδια του θεωρείται και το μονότοξο γεφύρι της Πλάκας, κτισμένο σε ένα κομβικό σημείο, όπως αποδεικνύεται από τη χρήση του χώρου, ήδη από την κλασική αρχαιότητα έως σήμερα.
Τα γεφύρια, όμως, υψώνονται σε τόπους μαγικούς, τόπους συνάντησης υπερφυσικών όντων, σύμφωνα με τη λαϊκή μας παράδοση αλλά και τόπους ανάτασης του πνεύματος και της ψυχής, όπως διαφαίνεται και από τους στίχους ενός σύγχρονου ποιήματος από την Ινδία, με τίτλο «Η γέφυρα Μπελούτ», του ποιητή Σάμα Προσάδ Λάχα
Bροχές δακρύων έχουν τοποθετηθεί επάνω
από τη γέφυρα με μια διάθεση ευχαρίστησης.
Ω! γέφυρα,
είσαι πραγματικά το θέρετρο αναψυχής
και
η μητέρα των περαστικών…
Σε έναν τέτοιο τόπο μαγικό, με το μνημείο - σύμβολο των Τζουμέρκων τραυματισμένο, βρέθηκε και ο Θανάσης Πόραβος, ένας γητευτής της πέτρας, ο οποίος στέκεται με αγάπη, θαυμασμό και σεβασμό τόσο απέναντι στο υλικό το οποίο στήριξε τον παγκόσμιο πολιτισμό για χιλιετίες, όσο και στις παραδοσιακές τεχνικές των προεγενέστερων μαστόρων, ένας άνθρωπος με τεράστια πείρα, μεγάλη καρδιά και απέραντη αγάπη για την τέχνη του. Ήταν, λοιπόν, αναπόφευκτο παρά να μαγευτεί και ο ίδιος από το γεφύρι της καρδιάς μας.
Ως αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης και αλληλεπίδρασης προέκυψε το βιβλίο των εκδόσεων Ατρειδών Κύκλος, το οποίο παρουσιάζεται σήμερα. Αποτελείται από 129 σελίδες. Στο εξώφυλλο, μέσα από τρεις φωτογραφίες, απεικονίζεται η σύγχρονη ιστορία του γεφυριού της Πλάκας, η προγενέστερη εικόνα του, η μορφή του μετά την τμηματική κατάρρευση και η υφιστάμενη κατάσταση, μετά το πέρας των εργασιών. Χαρακτηριστικός θεωρείται και ο τίτλος: «Δεύτερο ταξίδι στην αιωνιότητα», αποκαλύπτοντας τόσο τον σκοπό των εργασιών, να δώσουν δηλαδή στο μνημείο μία δεύτερη ευκαιρία να συνεχίσει το ταξίδι του στον άπειρο χρόνο, όσο και τον αντίστοιχο σκοπό του βιβλίου να περιγράψει τις διαφορετικές φάσεις αυτής της προετοιμασίας. Αντίστοιχα συμπληρωματικό είναι και το οπισθόφυλλο, το οποίο αναφέρεται, ξεκάθαρα και συνοπτικά, στο περιεχόμενο και στους στόχους του βιβλίου αλλά τίθεται και ένας προβληματισμός, σχετικά με την αξία και τη σημασία των μαστόρων και των παραδοσιακών τεχνικών και πώς μπορεί να διασωθεί και να αναδειχτεί όλη αυτή η γνώση και οι εκπρόσωποί της.
Τα περιεχόμενα χωρίζονται σε τρεις άνισες ενότητες: στην πρώτη και μεγαλύτερη, αφιερωμένη στο γεφύρι της Πλάκας, στη δεύτερη μικρότερη, επικεντρωμένη στη γέφυρα Κοράκου, επόμενο στόχο του πρωτομάστορα Θ. Πόραβου, για την αποκατάσταση, μάλιστα, της οποίας διατίθενται και τα έσοδα του βιβλίου και σε μία τελευταία ενότητα, σχετική με την παρουσίαση του βιβλίου στην Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος, η οποία πλαισιώθηκε και από το θεατρικό δρώμενο «Τα μπαξίσια ή μανδηλώματα». Αρκετές ενδεικτικές φωτογραφίες και ορισμένα σχέδια διανθίζουν το κείμενο, ενώ ένα εξαιρετικά χρήσιμο γλωσσάρι, καθώς και ένας κατάλογος των εργαλείων των μαστόρων της πέτρας ολοκληρώνουν, αρμονικά, το βιβλίο.
Τα κείμενα, έχοντας ολοφάνερα τη μορφή ημερολογίου, ξεκίνησαν να γράφονται, όπως επισημαίνει και ο ίδιος ο συγγραφέας, από την πρώτη μέρα που βρέθηκε στο εργοτάξιο, 17/5/2019. Αξιοσημείωτη είναι η ποικιλία των θεματικών του. Αναφέρω χαρακτηριστικά: η ιστορία του γεφυριού, η εμπλοκή στο έργο, η αναζήτηση μαστόρων, οι ντόπιοι μάστοροι, τα πρώτα βήματα, η πέτρα, κονίαμα για να καταλήξουμε στο ξεκαλούπωμα ή αφαψίδωση, στην υστεροφημία, στις δημοσιεύσεις μέχρι τώρα κ.α. Ουσιαστικά, ο αναγνώστης μεταφέρεται στο εργοτάξιο και παρακολουθεί, μέσα από γλαφυρές περιγραφές και σύντομα κείμενα, την προετοιμασία, τη διάρκεια και το τέλος των εργασιών. Αντίστοιχη εμφανίζεται η δομή και στη δεύτερη ενότητα, αφιερωμένη στη γέφυρα Κοράκου. Πιο συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται πληροφορίες για τη θέση της, την ιστορία της, τη σημασία της, τις μέχρι τώρα ενέργειες για την αποκατάστασή της. Επιπλέον, εμπεριέχονται και αρκετά τεχνικά χαρακτηριστικά, όπως και στοιχεία και φωτογραφίες ενός ομοιώματος, κατασκευής του Θ. Πόραβου, το οποίο τοποθετήθηκε στις 23/5/2022 πλησίον του μνημείου ως ένα ακόμη μέσο πίεσης προς τις αρχές για τη διάσωσή του.
Συνολικά, το «Δεύτερο ταξίδι στην αιωνιότητα» του Θ. Πόραβου αποτελεί μία καταγραφή, σε πραγματικό χρόνο, με ημερολογιακό τρόπο, των σκέψεων, των συναισθημάτων, των προβληματισμών, της καθημερινότητας του συγγραφέα, κατά τη διάρκεια των εργασιών στη γέφυρα της Πλάκας αλλά και ένα μέσο έκφρασης της διακαούς επιθυμίας του να δοθεί και στη γέφυρα Κοράκου αυτή η δεύτερη ευκαιρία. Μέσα από σύντομα κείμενα, με μία γλώσσα απλή, κατανοητή και συνάμα ποιητική - λογοτεχνική, ο ομοδιηγητικός αφηγητής - πρωταγωνιστής του έργου, με την πρωτοπρόσωπη και τριτοπρόσωπη αφήγηση να εναλλάσσονται αρμονικά, με τις γλαφυρές περιγραφές και με μοναδική ζωντάνια και αμεσότητα, αποτυπώνει τα περιεχόμενα του βιβλίου Διάχυτος είναι επίσης ο σεβασμός και η αγάπη του τόσο για την πέτρα όσο και για τους τεχνίτες της, προγενέστερους και σύγχρονους, όπως και ο στόχος του να διασωθούν οι παραδοσιακές τεχνικές δόμησης και να στηριχτεί το επάγγελμα ώστε να εμπλουτιστεί και με νέους.
Συμπερασματικά, το παρόν πόνημα του Θ. Πόραβου δεν αποτελεί ένα εξειδικευμένο τεχνικό εγχειρίδιο, απευθυνόμενο σε αρχιτέκτονές, μηχανικούς, τεχνίτες αλλά μία κατάθεση ψυχής ενός αυθεντικού ανθρώπου, που επιθυμεί να επικοινωνήσει με όλους μας, ανεξαιρέτως και να εκφράσει την πλημμυρίδα των περιεχομένων της ψυχής και του μυαλού του.
Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Πόραβο για την παρουσία του, σήμερα, στην πόλη μας, όπως και για την τιμή που μου έκανε να συμμετέχω στην παρουσίαση του βιβλίου του και να του ευχηθώ να είναι πάντοτε υγιής, δημιουργικός και σύντομα να τον επισκεφτούμε στις εργασίες στη γέφυρα Κοράκου.
Αθήνα, 30.1.2024
Μενέλαος Παπαδημητρίου
ΥΓ: μπορείτε εδώ να παρακολουθήσετε συνεντεύξεις του πρωτομάστορα Θανάση Πόραβου και της αρχαιολόγου Κας Κωνσταντίνας Ζήδρου στα ΜΜΕ Ιωαννίνων
 Θα μας βρείτε και στα κοινωνικά δίκτυα:
|
||||||||
|
|
 |
|
 |
|
 |
 |
||
