Γράφει ο Απόστολος Κων. Καρακώστας
Συμπληρώθηκαν φέτος δυο αιώνες από την Ηρωϊκή Έξοδο των Ελεύθερων Πολιορκημένων του Μεσολογγίου, έγιναν πολλές λαμπρές τιμητικές εκδηλώσεις, με διεθνή ακτινοβολία και προβολή.
Ο Δήμος της Ιερής Πόλης του Μεσολογγίου, η Περιφέρεια της Δυτικής Ελλάδας, η Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας και η Ελληνική Κυβέρνηση διοργάνωσαν-και συνεχίζουν όλο το 2026-μια μοναδική επετειακή τελετή που είναι αφιερωμένη στο πολύπαθο Μεσολόγγι.
Την πόλη που αντιστάθηκε και έγινε Παγκόσμιο σύμβολο με την τελική εθελούσια θυσία την βραδιά της Εξόδου,
Εκατοντάδες δάφνινα στεφάνια, με χρωματιστές επιγραφές και κορδέλες ή τελείως λιτά, κατατέθηκαν με τον πρέπον σεβασμό στον Τύμβο των Ηρώων και σε μνημεία, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό της χώρας, από Πολιτικούς, Στρατιωτικούς, Διπλωμάτες, Περιφερειακούς και Δημοτικούς άρχοντες, Φορείς, Προέδρους Οργανώσεων και Συλλόγων.
Όταν κόπασε ο αχός από τις χιλιάδες που παρέλασαν στον χώρο, ένας μοναχικός σκεφτικός προσκυνητής, περπάτησε στα δρομάκια του κήπου των Ηρώων στο Μεσολόγγι και σε μια γωνιά του γρασιδιού, που μόνο αυτός ξέρει, σε σημείο όπου δεν σημαδεύει τον χώρο ένα μνημείο, σταυρός ή πέτρα, κατέθεσε ένα απλό στεφάνι.
Ήταν αυτός ένας ακάματος εργάτης του λόγου και της πέννας, που τα τελευταία 30 χρόνια, μέσα από τα ιστορικά του βιβλία, ανασταίνει τους Βαλτινούς αγωνιστές του 1821…
Αυτούς που άφησαν τις φαμελιές τους, τα σπίτια τους, τα ζωντανά τους, και τα λιγοστά χωράφια τους και με τα φτωχικά τους άρματα κατέβηκαν στο Μεσολόγγι, κλείστηκαν μέσα και το υπερασπίστηκαν.
Αυτός είναι ένας σύγχρονος «ευπατρίδης» της ιστορικής μνήμης του Βάλτου, ο πρώην Δήμαρχος επί δυο θητείες της Αμφιλοχίας Νικόλαος Χαρ. Τέλωνας.
Κοπίασε για δεκαετίες με έρευνες σε όλες τις ιστορικές πηγές, βιβλιοθήκες, ιδρύματα και Γενικά Αρχεία του Κράτους, συνέλλεξε, διασταύρωσε και κατέγραψε, όλους αυτούς τους αγωνιστές, που κατάγονταν από τον θρυλικό Βάλτο και πολέμησαν στο Ηρωϊκό Μεσολόγγι, δίνοντας τον τελευταίο τους αγώνα για την Ελευθερία.
Στα ιστορικά του έργα χιλιάδων σελίδων, με κορυφαία αναφορά στο προ 22ετίας βιβλίο του: «Οι Πρόμαχοι της Πατρίδος Βαλτινοί Αγωνιστές του 21», τεκμηριώνει τους 300 Βαλτινούς, που δυο χιλιάδες χρόνια αργότερα από τους 300 του Λεωνίδα, έπεσαν υπέρ βωμών και εστιών, στο άλλο άκρο της Ρούμελης, μαζί με τους πολιορκημένους του Μεσολογγίου που προτίμησαν τον θάνατο από την υποταγή.
Οι μελέτες του για το Μεσολόγγι, αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή για την ταυτοποίηση των ονομάτων, όσων Βαλτινών χάθηκαν στην Έξοδο, ακόμα και των λίγων που επέζησαν, βγάζοντάς τους από την αφάνεια της ιστορίας.
Και ο αγέραστος στην ψυχή και στο πνεύμα συγγραφέας, πιστεύει ότι κάθε Μνημείο δεν είναι απλώς ένας σωρός από πέτρες, μάρμαρα ή μέταλλα, αλλά μια ζωντανή υπενθύμιση της θυσίας του 1826.
Οι σκληραγωγημένοι ορεσίβιοι Βαλτινοί πρόγονοί μας βρέθηκαν εκεί, από τα «βαλτώδη» πυκνά δάση τους, στα βαλτώδη μέρη της λιμνοθάλασσας, έξω από τα «νερά τους» και έδωσαν τον αγώνα της ζωής τους…
Όλοι οι ιστορικοί γνωρίζουν την συνεισφορά τους σε αίμα, κατά τον αγώνα της άμυνας στις επάλξεις του «φράχτη» και στην τελική θυσία τους, προστατεύοντας τους αμάχους που συνόδευαν στην Έξοδο.
Την προσφορά των Βαλτινών ο Δήμος της Ιερής Πόλης αναγνώρισε και ευγενώς παραχώρησε, εντός του Κήπου των Ηρώων, του απαραίτητου χώρου δίνοντας την άδειά του, για την ανέγερση ενός μνημείου προς τιμή τους. Όλοι οι Βαλτινοί ευχαριστούν μέσα από την καρδιά τους τον Δήμο Μεσολογγίου.
Πέρασαν διακόσια χρόνια και στον Βάλτο, στην άλλη άκρη του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, οι χιλιάδες απόγονοι των Βαλτινών Αγωνιστών προσδοκούσαμε ότι θα είχαν παρακαμφθεί οι όποιες «μικροδυσκολίες» υπήρχαν στον ορίζοντα και το έργο του μνημείου θα ήταν στημένο στην επέτειο των 200ων χρόνων…
Αν το ξέραμε οι Βαλτινοί στην καταγωγή ότι δεν θα γινόταν τίποτα, θα κάναμε εράνους στα χωριά και θα έφερνε ο καθένας από μια πέτρα στον χώρο της ανέγερσης του μνημείου…
Οι πέτρες από τον Βάλτο είχαν «εντοπιστεί», από αυτές που υπάρχουν μπόλικες στο Μακρυνόρος και αλλού. Θα τις πέρναμε από εκεί που οι πρόγονοί μας είχαν χτίσει με ξερολιθιές τα ταμπούρια τους, και υπερασπίστηκαν τις Δυτικές «Θερμοπύλες», για να μην περνούν τα καραβάνια τα Τουρκαλβανικά με εφόδια για τους πολιορκητές του Μεσολογγίου.
Δυστυχώς η ανέγερση του μνημείου δεν κατορθώθηκε και όσοι μπήκαν μπροστά, προσπάθησαν γι’ αυτόν τον σκοπό και προσδοκούσαν μέχρι την τελευταία στιγμή, ήπιαν το πικρό ποτήρι της απογοήτευσης…
Ο Ευπατρίδης Νικόλαος Χαρ. Τέλωνας που πρωτοστάτησε στην ανέγερση μνημείου για τους αγωνιστές από την περιοχή του Βάλτου, στάθηκε μόνος του μπροστά στον άδειο χώρο, που περιμένει την ανέγερση ενός ταπεινού μνημείου και αποθέτοντας το στεφάνι του έκανε σιωπηλά μια ευχή.
Ίδια μ’ αυτή που έγραψε και στο βιβλίο του πριν 22 χρόνια:
«Το Στεφάνι αυτό αφιερώνεται Στους Βαλτινούς: σ’ αυτούς που έφυγαν, σ’ αυτούς που ζουν, σ’ αυτούς που θάρθουν».
Παράλληλα με την σεμνή του προσφορά, μακριά από τα φώτα των ημερών, απευθύνει και το παρακάτω μήνυμα για όποιον ακούει…
«Με την ευκαιρία της κορύφωσης του εορτασμού για τα 200 χρόνια από την Έξοδο των Ελευθέρων Πολιορκημένων ευχόμαστε χρόνια πολλά σε όσους συμπατριώτες μας, τίμησαν με την συμμετοχή τους, την ανυπολόγιστη πράξη της θυσίας τους. Όλοι τους και ιδιαίτερα οι νεότεροι ας διατηρήσουν στη μνήμη τους τη διαχρονική πηγή έμπνευσης της Εξόδου, από το σκοτάδι στο Φως, καθώς και το νόημα, που απλώνουν τα λιγοστά φύλλα δάφνης, που κατατέθηκαν στον άδειο χώρο, που παραχωρήθηκε προκειμένου να τιμηθεί έμπρακτα η προσφορά των 300 μέχρι σήμερα γνωστών Βαλτινών πεσόντων και αιχμαλώτων κατά την διάρκεια των πολιορκιών και της «φρικτής» εκείνης νύχτα. Εσείς να είστε εκείνοι που θα αξιωθείτε κάποια μέρα να αποδώσετε το φόρο της οφειλόμενη τιμής».
Ι.Π. Μεσολογγίου Κυριακή Βαΐων 2026.
Ν.Χ.Τ.
