Απάντηση Υπουργείου Υποδομών σε επιστολή του Δ. Παπακώστα για τα έργα μεταφοράς νερών Αχελώου

 Σχετ.: α) Η από 17-02-2020 ηλεκτρονική επιστολή του κ. Δ. Παπακώστα

 β) Το με αρ.πρωτ.5259/10-4-2020 έγγραφο Γραφείου Υπουργού Υποδομών & Μεταφορών

 Σε απάντηση της από 17-02-2020 επιστολής σας που μας διαβιβάσθηκε με το ανωτέρω (β) σχετικό έγγραφο του Διευθυντή Γραφείου Υπουργού ΥΜΕ κου Διομήδη Νταούλα, σας πληροφορούμε τα εξής:

 Το έργο της Συκιάς, δηλαδή το φράγμα και η σήραγγα εκτροπής ~17,5 χλμ προς Θεσσαλία, στοχεύουν να ικανοποιήσουν αφενός την παραγωγή ενέργειας και αφετέρου την ενίσχυση του υδατικού δυναμικού της Θεσσαλικής πεδιάδας. Τα έργα αυτά είναι ημιτελή και έχουν σταματήσει λόγω των γνωστών εμπλοκών με τα περιβαλλοντικά θέματα των αποφάσεων του ΣτΕ και τελικά με τις προτάσεις των εγκριθέντων το 2017 Σχέδιων Διαχείρισης (Σ.Δ.) για την απαγόρευση της ήπιας μεταφοράς των 250 εκατ. κυβ. ετησίως προς τη Θεσσαλική Πεδιάδα.

Και για τα δύο έργα έχουν μέχρι τώρα γίνει δαπάνες περίπου της τάξεως των 650 εκατ. € για κατασκευές, χωρίς μέχρι τώρα τα έργα να αποδώσουν στην Εθνική Οικονομία.

 2. Έργα

• Για το έργο Υδροηλεκτρικό (ΥΗΕ) Μεσοχώρας έχουν δαπανηθεί για κατασκευή περίπου 300 εκατ. €, (σε παρούσα αξία, περισσότερα από 500 εκ. €) ενώ για την αποπεράτωσή του συμπεριλαμβανομένων και των απαλλοτριώσεων θα απαιτηθούν τουλάχιστον ακόμα περίπου 150 εκατ. €.
• Τα έργα Συκιάς (ΥΗΕ Συκιάς - Φράγμα και Σήραγγα) και η σήραγγα πρέπει, κατά τη γνώμη μας, να προχωρήσουν χωρίς καθυστερήσεις έστω και αν καταρχήν λειτουργήσουν μόνο ως ενεργειακά, αφού με την διάνοιξη της σήραγγας μήκους 17,5 χλμ αποκτήθηκε μία εξαιρετική δυνατότητα για την δημιουργία σημαντικής υδατόπτωσης ακόμα και χωρίς το φράγμα Μουζακίου και λοιπών κατάντη έργων, μέχρις ότου εγκριθούν νέα Σχέδια Διαχείρισης και αδειοδοτηθούν - χρηματοδοτηθούν τα νέα έργα για κατασκευή.
• Τα υπόλοιπα Μελλοντικά Αρδευτικά Έργα εμπλεκόμενα Θεσσαλικά έργα κεφαλής είναι τα φράγματα Πύλης - Μουζακίου, το αναρρυθμιστικό Μαυρομματίου, η σήραγγα Μουζακίου - Μαυρομματίου, ο ΥΗΣ Μουζακίου και πιθανώς η διάταξη αντλησιοταμίευσης Μουζακίου - Μαυρομματίου με ΥΗΣ Μουζακίου (έργα Β’ Φάσης).

 Τα Θεσσαλικά έργα πεδιάδας είναι τα μόνιμα και προσωρινά έργα (Α’ Φάση) έκτασης περίπου 450.000 έως 500.000 στρ. για άρδευση, ύδρευση, περιβαλλοντική αποκατάσταση των απορροών του π. Πηνειού δαπάνης εκτιμώμενης (χονδρικά) σε 300 εκατ. €. Τα έργα αυτά θα πρέπει να ακολουθήσουν τα έργα Α’ Φάσης των έργων κεφαλής (Συκιά - σήραγγα).

 Σημειώνεται ότι η μεταφορά των υδάτων εκτροπής μετά το Πευκόφυτο μπορεί να θα γίνεται μέσω της κοίτης του π. Πάμισου και του π. Πηνειού, οι οποίοι θα είναι και τα κύρια έργα μεταφοράς στην Θεσσαλική πεδιάδα.

 3. Διαπιστώσεις των Σχεδίων Διαχείρισης Υδάτων

 Τόσο το 1^ο (2014) όσο και το 2^ο (2017) Σχέδιο Διαχείρισης του Υδατικού Διαμερίσματος της Θεσσαλίας διαπίστωσαν το καθεστώς ανεπάρκειας της προσφοράς νερού για την ικανοποίηση της ζήτησης και την κατά συνέπεια υπερεκμετάλλευση των υδάτινων πόρων και την υποβάθμισή τους.

Το γενικό συμπέρασμα των Σχεδίων Διαχείρισης ήταν ότι:

➢ Στη Θεσσαλία, υπό τις σημερινές συνθήκες διαθεσιμότητας πόρων, δεν είναι δυνατόν να διατεθούν οι αναγκαίες ποσότητες νερού για την έστω και σχετικά ελλειμματική κάλυψη της ζήτησης χωρίς μεγέθη απολήψεων, επιφανειακών και υπόγειων νερών, τα οποία να οδηγούν στην επιδείνωση της κατάστασης των Επιφανειακών και Υπόγειων Υδάτινων Σωμάτων.

➢ Απαιτούνται συμπληρωματικά έργα για την αύξηση της προσφοράς νερού, ώστε να ικανοποιηθεί η ζήτηση, να αντιμετωπισθεί η υπερεκμετάλευση, να προστατευθούν οι επιφανειακοί πόροι και να δοθεί η δυνατότητα ανάκαμψης των υπόγειων υδάτινων σωμάτων.

 Σύγκριση των δύο Σχεδίων:

 Από πλευράς ζήτησης και τα δύο σχέδια (2014 και 2017) προβλέπουν συνολικές αρδευόμενες εκτάσεις 2.5 εκατ. στρεμμάτων.

 Το νέο μέτρο του σχεδίου 2017 για απόληψη 125 εκ. κυβ. από τις λιμνοδεξαμενές Θεσσαλίας (που δεν υπάρχουν) έχει προστεθεί ώστε να αντικαταστήσει την μεταφορά νερού από τον ποταμό Αχελώο. Είναι μέτρο μεγάλου κόστους. Το μέτρο εκτός από μεγάλο κόστος θα έχει και πολύ υψηλές απαιτήσεις σε καταλήψεις πεδινών εκτάσεων, για την κατασκευή τουλάχιστον 100 μεγάλων λιμνοδεξαμενών με κατάληψη συνολικών εκτάσεων της τάξης των 16 χιλιάδων στρεμμάτων.

 Επιπλέον, η τροφοδοσία των λιμνοδεξαμενών με άντληση από τις χειμερινές παροχές των ποταμών θα απαιτήσει σημαντική κατανάλωση ενέργειας.

 4. Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Έργου Μεταφοράς - Ωφέλειες

 Ο προς απόληψη και μεταφορά όγκος των 255 εκατ. κυβικών μέτρων νερού ετησίως από την Λεκάνη του ποταμού Αχελώου αντιστοιχεί στο 6% περίπου της μέσης ετήσιας συνολικής απορροής του ποταμού. Οι επιπτώσεις της απόληψης, κατά συνέπεια, αναμένεται να είναι ιδιαίτερα μικρές.

 Ο κατά πολύ μικρότερος όγκος μεταφοράς σε σύγκριση με τον παλαιότερο σχεδιασμό για 600 εκατ. κυβικά μέτρα ανά έτος, επιτρέπει τον επανασχεδιασμό των έργων στην Συκιά ώστε να αποφεύγονται οι οιεσδήποτε επιπτώσεις στην Μονή Αγίου Γεωργίου Μυροφύλλου.

 Συγκριτικά, η μεταφορά ποσότητας 255 εκατ. κυβικών μέτρων νερού ανά έτος από τον Αχελώο παρουσιάζει κατά την εκτίμησή μας πολλά οικονομικά και τεχνικά πλεονεκτήματα:

• Αποφυγή του κόστους και των κοινωνικών επιπτώσεων από την κατάληψη πεδινών εκτάσεων για την κατασκευή λιμνοδεξαμενών.
• Πολύ σημαντικό θετικό ενεργειακό ισοζύγιο λόγω της κατασκευής σταθμών παραγωγής τόσο στο φράγμα Συκιάς όσο και στα κατάντη της σήραγγας μεταφοράς, στο Πευκόφυτο.

• Αξιοποίηση των ήδη κατασκευασμένων έργων και αποφυγή του πολύ μεγάλου κόστους καθαίρεσής των.
• Περιθώριο περαιτέρω αύξησης της προσφοράς νερού στο μέλλον, εάν η γεωργική ανάπτυξη οδηγήσει σε αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων πέρα από τα 2,5 εκατ. στρέμματα. Η αύξηση προσφοράς νερού θα είναι δυνατόν να γίνει με υλοποίηση κάποιων από τα πρόσθετα φράγματα των μέτρων του Σχεδίου Διαχείρισης Υδάτων (Σ.Δ.Υ.) Θεσσαλίας.

 5. Απαραίτητες ενέργειες και βήματα

 Οι απαραίτητες ενέργειες - βήματα για την επίτευξη των στόχων διάσωσης και αποπεράτωσης των έργων θα πρέπει να είναι:

 1. Άμεση προστασία των έργων Συκιάς - σήραγγας με προσωρινά έργα για την αποφυγή της κατάρρευσής τους και επικίνδυνων καταστάσεων στα κατάντη της Συκιάς με ενδεχόμενο και ανθρώπινων ζωών, έργα για τα οποία το Υπουργείο Υποδομών προετοιμάζει την δημοπράτησή της εντός του 2020 με εξασφαλισμένες πιστώσεις.

 2. Αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης λεκανών απορροής του άνω ρου του π. Αχελώου.

Έως το τέλος του 2021 θα πρέπει να ολοκληρωθούν τα νέα Σχέδια Διαχείρισης σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Οδηγίας ΕΕ 60/2000 για τα νερά. Στα πλαίσια αυτά, είναι δυνατόν να επικαιροποιηθεί η δέσμη μέτρων και έργων για το Σχέδιο του Υδατικού Διαμερίσματος Θεσσαλίας ώστε να περιλαμβάνει και πάλι την μεταφορά νερού από τον Αχελώο.

 Τα έργα στη Συκιά και η απόληψη των 255 εκατ. κυβικών μέτρων θα πρέπει να ενταχθούν στο Σχέδιο Διαχείρισης της Δ. Στερεάς Ελλάδας στα πλαίσια της αξιολόγησης με βάση το Άρθρο 4.7 της Οδηγίας. Η αξιολόγηση αυτή αφορά την εξέταση των επιπτώσεων των έργων και της απόληψης στα υδάτινα σώματα της λεκάνης του Αχελώου. Στο νέο Σχέδιο Διαχείρισης ενδείκνυται η αξιολόγηση αυτή να γίνεται παράλληλα με την αντίστοιχη Μ.Π.Ε..

 Προκειμένου τα έργα στην Συκιά και για την μεταφορά του νερού να έχουν την ωριμότητα αξιολόγησης με βάση το άρθρο 4.7 της οδηγίας θα πρέπει να εκπονηθούν οι απαιτούμενες μελέτες υδρολογικού και τεχνικού επανασχεδιασμού σε επίπεδο Προμελέτης καθώς και η αντίστοιχη ΜΠΕ. Οι μελέτες θα πρέπει να καλύπτουν το έργο ταμίευσης στην Συκιά και τα έργα μεταφοράς και διανομής στις περιοχές αξιοποίησης.

 3. Εκπόνηση των απαραίτητων οικονομικών, υποστηρικτικών και τεχνικών μελετών μετά την έγκριση των νέων σχεδίων διαχείρισης για μεταφορά 250 εκ. κυβ. στον Θεσσαλικό κάμπο και εξέταση εναλλακτικών επιλογών χρηματοδότησης.

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

Υ.ΛΙ.Κ.Υ.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΤΣΩΝΗΣ

ΠΟΛ. ΜΗΧ. ΕΜΠ, MSc

Θα μας βρείτε και στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης: