Του Μενέλαου Παπαδημητρίου

 Τα αλώνια και οι αλωνιστές στην Αργιθέα, οι κομπίνες - πατόζες και οι πασπαλιάρηδες στον κάμπο….

 Όποιος σπέρνει τον Οκτώβρη, έχει οκτώ σειρές στ’ αλώνι!!! 

Έχει αλώνι, έχει κύκλο απόψε το φεγγάρι!!! (οι παλιοί εξέταζαν τον καιρό και την αλλαγή του με τον κύκλο, το φωτοστέφανο που δημιουργούνταν γύρω του, λέγοντας πως ο καιρός θα χαλάσει, θα φέρει βροχές).

Το Θερτή (ο Ιούνιος) & Αλωνάρη (ο Ιούλιος) να γιομώσει το αμπάρι!!!

 Εισαγωγή:

 Προέλευση - Ετυμολογία

 Η λέξη αλώνιον ή αλώνι προέρχεται την αρχαιοελληνική λέξη αλωή (Επικός τύπος) ή άλως (Αττικός τύπος) και ως εκ τούτου συνάγεται ότι η κατασκευή και χρήση των αλωνιών ανάγεται στους αρχαιοτάτους χρόνους.

 Η διαφορά τους με τα σταφιδάλωνα συνίσταται στο ότι αυτά, δηλαδή τα σταφιδάλωνα, δεν έχουν κυκλικό σχήμα και είναι χωμάτινα ή τσιμεντένια. Άλλωστε σε αυτά γίνεται μόνο άπλωμα και ήλιασμα της σταφίδας.

 Χωράφια ποτιστικά - χωράφια ξερκά. Το είδος των δημητριακών και οσπρίων που καλλιεργούνταν στην Αργιθέα.

 Ένεκα του γεωφυσικού ανάγλυφου των Χωριών της Αργιθέας, μέσα σε κακοτράχαλα βουνά, ολίγα ήταν τα χωράφια που ήταν ίσιος ο τόπος τους, περιφραγμένα και ποτιστικά, κοντά στα σπίτια των Αργιθεατών και σε αυτά καλλιεργούσαμε συνήθως - καλαμπόκια (από αυτά είχαμε το βασικό ψωμί μας, τη μπομπότα), φασόλια, κηπευτικά - λαχανικά (ντομάτες, κραμπολάχανα, κρεμμύδια, σκόρδα), πατάτες, κολοκύθια για πίτες κ. α., αφού αυτά τα είδη ήθελαν το νερό για πότισμα.

 Τα περισσότερα χωράφια μας, μετά από ξελάκωμα της γης, είχαν δημιουργηθεί στις πλαγιές των βουνών μας, ακόμα και σε 1500 μέτρα υψόμετρο, με ξερολιθιά τοίχων για να συγκρατείται το χώμα και περιφραγμένα με ξύλινες φράχτες. Ήταν δε ξερικά ή ξηροχώραφα, αφού δεν υπήρχε κοντά νερό για πότισμα.

 Στα ξερικά χωράφια καλλιεργούσαμε συνήθως στάρια, ξερικό καλαμπόκι (κοντόροκα - ήταν σκληρός και ανθεκτικός ο σπόρος και όχι καμπίσιος), φακές και ρεβύθια για τη διατροφή μας καθώς και βίκο και κριθάρια για ζωοτροφές. Ήταν δε λιγότερος ο κόπος, αυτός του οργώματος και της σποράς, αφού δεν ήθελαν σκάλο και πότισμα. Μάλιστα, επειδή ο σπόρος τους ήταν ανθεκτικός στο χειμώνα και στα κρύα του, η καλλιέργειά τους, πλην του καλαμποκιού, γινόταν Οκτώβριο και Νοέμβριο μήνα και φύτρωναν νωρίς την Άνοιξη.

 Στην εργασία μου - Αργιθεάτικη Παραδοσιακή Διατροφή, Μενέλαος Παπαδημητρίου - που ανακοινώθηκε σε Ημερίδα του ΚΠΕ Μουζακίου και δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο Katafylli gr στις 20.12.2011 και εν συνεχεία στον ιστότοπο ΑΕΤΟΣ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ, έγραψα μεταξύ άλλων και για το σταρένιο ή καθάρειο ψωμί.

[………………………………………………………………………….

 ΙΙ. Το καθάρειο ψωμί

 Αίνιγμα:

 Δώσε μ’ κυρά μ’ το φουσκωτό
 για να φουσκώσ’ κι η μάνα μ'
 κι να στο φέρω πίσω (προζύμι).

 Από το σιταρένιο αλεύρι η Αργιθεάτισα έφκιανε την κουλούρα, (την κλούρα), δηλαδή το καθάρειο ψωμί που ήταν ανεβατό με προζύμι.

 Παλιότερα από κάποιες οικογένειες σπέρνονταν σιτάρια και είχαν αλεύρι δικό τους.

 Όσοι δεν είχαν έπρεπε να φέρουν από το Μουζάκι κουβαλώντας το ζαλίκα οι Αργιθεάτισσες μέσω του Τυμπάνου ή του Αϊ Νικόλα.

 Αυτό το αλεύρι το λέγαν και μποράτο ή φαρίνα και κυρίως το είχαν για καλό ψωμί στις γιορτές, όταν είχαν φιλοξενούμενους, για τα πρόσφορα - τις λειτουργιές που λέγαμε, για την κουλούρα του γάμου και για τον τραχανά. Ως ψωμί δε της οικογένειας αραιά και που.

 Πόσες φορές βλέπαμε μερικά παιδιά με καθάρειο ψωμί και εμείς με το μπομπότα και η ψυχολογία μας έπεφτε.

 Θυμάμαι, όταν η μάνα έφκιανε τα πρόσφορα πως παρατηρούσαμε αν στις γωνίες του ταψιού έβαζε βλογούδια.

 Πάντα έβαζε για να μας καλοπιάνει, να ικανοποιεί και τον καημό μας, να γλωσσιάσουμε λίγο καθάρειο…

 Όμως η λειψή (δίχως προζύμι) κλούρα που ψένονταν στη γωνιά και στη σπρούχνη, η σταχτοκλούρα όπως τη λέγαμε ζεστή και με τυρί ήταν το κάτι άλλο!!!

 Αξέχαστες εν τω μεταξύ είναι οι τηγανίτες της μάνας, της αδερφής, της θείτσας!!!

 Από αυτές καθώς και τηγανιστό (τυρί με αυγά) ήταν από τα πρώτα που μαθαίναμε και εμείς οι μικροί.]

 Τα αλώνια ως Τοπωνύμια και η χρηστικότητά τους

 Τα αλωνοτόπια, από τα σπουδαιότερα τοπόσημα στην Αργιθέα ως τα σήμερα και με χρηστικότητα ως τη δεκαετία του 80 τα αλώνια, κρατώντας ιστορία και παραδόσεις!!!!

Τα αλώνια και οι αλωνιστές στην Αργιθέα, οι κομπίνες - πατόζες και οι πασπαλιάρηδες στον κάμπο!!!

 Τα αλώνια ήταν κοντά στα χωράφια τους, ακόμα και σε πλαγιές των βουνών μας που και αυτές τις ξελάκωναν και τις καλλιεργούσαν με στάρι, κριθάρι, βίκο κ. α., μιας και αυτά δεν ήθελαν πότισμα. Συνήθως η καλλιέργεια των σταρο-κρίθαρων γίνονταν τον Οκτώβριο μήνα, αφού ο σπόρος τους ήταν ιδιαίτερα ανθεκτικός στο χειμώνα.

 Ο θέρος ήταν γιορτή, παρά την κούρασή του μιας και όλη μέρα και κάτω από τον καυτό ήλιο οι θεριστάδες ήσαν σκυμμένοι με τα δρεπάνια!!!

 Μαζευόταν η οικογένεια και με την αλληλοβοήθεια γειτονικών οικογενειών η μέρα ήταν όλο χαρά στο θέρο!!!

 Ο θεριστής να τα κόβει τα στελέχη σε ανάλογο ύψος και να αφήνει τα χερόβολα στο έδαφος κατά σειρά δηλαδή οι χεριές να μην τοποθετούνται αντίθετα ώστε να μαζεύονται σύμφωνα από το δεματοποιό που έπρεπε να κάνει καλά δεμάτια δηλαδή ψάνια και αγάνια στην αυτή φορά και προς τα κάτω τα στελέχη - κοτσιάνια, ώστε να μην μπερδεύονται.

 Η χαρά της σοδειάς, η χαρά του νοικοκύρη ιδίως αλλά και της γειτονιάς, έβγαινε στο αλώνισμα!!!

 Ανάλογα με τα δεμάτια μπορεί να μας έπαιρνε εκεί όλη μέρα και στο τέλος να το μαζέψουμε το στάρι σε σακιά να μη μείνει τη νύχτα και ιδρώσει από την υγρασία αλλά και μην το φάνε τα ζώα…

 Ο καρπός του σταριού ήταν η αμοιβή των κόπων της οικογένειας και η γλύκα του καθάρειου ψωμιού μέσα - μέσα, στις γιορτές και στους γάμους, αφού το βασικό ψωμί μας ήταν η μπομπότα!!!

 Αλώνια και δικαιώματα

 - Μερικά αλώνια ήταν της εκκλησίας, δηλαδή βακούφκα, τα περισσότερα όμως ήταν ιδιοκτησίας ή συνιδιοκτησίας των κατοίκων του Χωριού.

 Συντήρηση του αλωνιού με καθάρισμα κάθε χρόνο

 Ειδικότερα, δικαίωμα στο αλώνι της εκκλησίας είχαν όλοι όσοι είχαν σταροχώραφα εκεί πλησίον - με σειρά προτεραιότητας που γινόταν με το κρέμασμα ενός χερόβολου ή το στήσιμο 2-3 δεματιών σταριού στο στίχηρο και δίνοντας κάτι στην εκκλησία για τη συντήρησή της, ενώ στα ιδιόκτητα είχαν μόνο οι κατασκευαστές και οι απόγονοί τους, ανεξάρτητα αν αυτό βρισκόταν σε αγρό ιδιοκτησίας κάποιου συγκεκριμένου προγόνου ή απογόνου.

 Ήταν στρογγυλά, πετράλωνα ή και χωματάλωνα, κατασκευασμένα σε αλωνοτόπια με υπερυψωμένο εξωτερικό γυροστέφανο με πέτρες για να μη φεύγει κατά το αλώνισμα έξω ο σπόρος και στο κέντρο τους εμπηγμένος ο ξύλινος στύλος - στίχιρο.

 Οι θέσεις τους συνήθως σε κοντοραχούλες, σε σύρραχα και διάσελα, σε λοφοσειρές όπου ο αέρας είχε ρεύμα ώστε να το πιάνει καλά ο αέρας στο λύχνισμα, να φεύγει το άχυρο και να παραμένει ο καρπός.

 Η διαφορά τους με τα σταφιδάλωνα συνίσταται στο ότι αυτά, δηλαδή τα σταφιδάλωνα, δεν έχουν κυκλικό σχήμα και είναι χωμάτινα ή τσιμεντένια. Άλλωστε σε αυτά γίνεται μόνο άπλωμα και ήλιασμα της σταφίδας.

 Τα πετράλωνα κατασκευαζόταν από σκληρή πέτρα για να είναι ενισχυμένη η αντοχή τους για πολλά χρόνια και στο κέντρο στερέωναν ένα ξύλο ύψους δύο μέτρων περίπου, που συνήθως ήταν από κέδρο ή καστανιά για να μη σαπίζει και το οποίο ονομαζόταν στριγερό ή στίχιρο.

 Η κατασκευή των πετραλώνων απαιτούσε εμπειρία τεχνίτη πέτρας ο οποίος διάλεγε την πέτρα και την μερεμέτιζε ανάλογα, την τοποθετούσε επί του εδάφους συνήθως ξεκινώντας από το στίχιρο - δηλαδή το κέντρο προς τα έξω και στις ενώσεις τους μετά την τοποθέτηση έβαζε ως σφραγιστικό υλικό χώμα - γλίνα αναμεμειγμένο με σβουνιά βοοειδών, έτσι ώστε μετά το στέγνωμα και του συνδετικού υλικού και το καλό σκούπισμα το αλώνι να είναι έτοιμο.

 Η κατασκευή των χωματάλωνων ήθελε και αυτή την εμπειρία και την τέχνη.

 Προετοιμαζόταν ο κύκλος του αλωνιού με το ανάλογο σκάψιμο και καθάρισμα των αγριόχορτων και στη συνέχεια άλειφαν την επιφάνειά του με διάλυμα - χαρμάνι από σβουνιές (κοπριές) βοοειδών και ειδικό χώμα - γλίνα, έτσι ώστε να σχηματίζεται με την επικάλυψη αυτή μια σκληρή - ανθεκτική κρούστα σε όλο το χώρο του αλωνιού, που μετά το στέγνωμά του δεν απορροφούσε ούτε τη βροχή.

 Το μειονέκτημά τους ήταν ότι την άλλη χρονιά ήθελαν πάλι από την αρχή, αντίθετα με τα πετράλωνα που ήθελαν μόνο καθαρισμό και αρμοποίηση - αρμολόγηση. Αυτό είχε ως συνέπεια όλα τα χωματάλωνα να εξαφανισθούν ενώ μερικά από τα πετράλωνα να αντιστέκονται και σήμερα, μετά από δεκαετίες, στο χρόνο και να μαρτυρούν την ύπαρξή τους.

Μετά το θέρο είχαμε το κουβάλημα και θημώνιασμα - τρακάδιασμα στο αλώνι των χερόβολων ή δεματιών σταριού ή κριθαριού (συνήθως στημένα όρθια για να ηλιαστούν και να ξεραθεί έτι περαιτέρω ο σπόρος), τις τρακάδες δε αυτές τις λέγαμε και στίβες ή στιβανιές.

 Στη συνέχεια γινόταν το στρώσιμο των δεματιών με σειρά, γύρα - γύρα στο αλώνι και με το στέλεχος που είχε τον καρπό να βλέπει προς το κέντρο του αλωνιού, προς το στίχιρο και να αποφεύγεται έτσι από το χορό - ποδοπάτημα των αλόγων ή των βοδιών το πέταγμα του καρπού έξω από το αλώνι.

 Βέβαια η αγωνία των νοικοκυραίων και των αλωνιστών, μιας και είχαν στοιβαγμένο το στέλεχος του σταριού με τον καρπό - δηλ. τα δεμάτια, ήταν πότε θα έρχονταν η καλή μέρα με ευνοϊκό τον αέρα και τότε παρατούσαν όποιες άλλες δουλειές και έσπευδαν στο αλώνι.

 Πρώτο μέλημα της νοικοκυράς ήταν να ’χει εκεί και στον κρεμασμένο στον ίσκιο τροβά πίτα, μεζέδια, τσίπουρο και λουκούμια για το προσωπικό και βέβαια τη νεροβάρελα και τα γκιούμια γιομάτα με νερό για να βγει η μέρα πέρα, να πιουν κι ο κόσμος, να πιουν και τα ζωντανά.

 Αλώνισμα και Λύχνισμα - Ανθρώποι, ζώα και εργαλεία στο αλώνισμα

 Ο αλωνιστής ή αλωνάρης

 Ήταν συνήθως άντρας (πατέρας, παππούς) και επιδέξιος - έμπειρος που ήξερε να κουμαντάρει τα ζώα στο χορό τους γύρω από το στίχιρο, δεξιόστροφα και αριστερόστροφα, πότε με τη γλυκιά φωνή του και πότε με τη βουκέντρα ή το καμουτσίκι.

 Έπρεπε να γνωρίζει να ζεύει στο ζυγό τα βόδια και αν ήταν άλογα, φοράδες ή μουλάρια να τους βάζει τις λαιμαργιές και να συνδέει αυτές με αλυσίδες ή καναβιές με τα γαλλικά και να τα δένει στη φούρκα του στίχιρου ή σε σημείο πάνω από κόμβο του στίχιρου, σε ανάλογο μήκος οι αλυσίδες ή οι καναβιές ώστε να μην βγαίνουν τα ζώα έξω από τον κύκλο του αλωνιού και σε ανάλογο ύψος, ώστε να μην είναι εύκολο να λυθούν - ούτε να πέσουν στο κάτω μέρος του στίχιρου δηλαδή προς το έδαφος και να πεδικλωθούν τα υποζύγια.

 Μερικοί αλωνιστάδες χρησιμοποιούσαν προσδεδεμένη πίσω από τα ζώα και τη δοκάνα που ήταν μια ξύλινη κατασκευή από σανίδια και στο από κάτω της είχε ταιριασμένα μικρά τσίγκινα κοφτάκια που έκοβαν τα στάχυα… Για να έχει βάρος η δοκάνη και να είναι πιο αποτελεσματική ανέβαινε επάνω της ο αλωνιστής, μερικές δε φορές αν δεν έβαζαν εμάς τα μικρά παιδιά έβαζαν και μεγάλες πέτρες.

 Οι βοηθοί του, άντρες και γυναίκες, ήταν έξω από τον κύκλο του αλωνιού με τα δεκούλια - δικριάνια και τα ξύλινα πλατύφκιαρα στα χέρια τους για να γυρίζουν προς τα μέσα - προς το κέντρο τα στάχυα ώστε να τα ποδοπατούν τα ζώα και ύστερα να βγάζουν τα άχυρα έξω από το αλώνια σε σωρούς (αφού τα ήθελαν για τροφή των αλογομούλαρων το χειμώνα, μιας και μόνο αυτά το έτρωγαν) και με τα πλατύφκιαρα ή καρπολόγια να μαζεύουν τον καρπό.

 Που τον καρπό και πάλι μετά τον σήκωναν με το καρπολόϊ ή με το ταψί ή και άλλο οικοκυρικό σκεύος και τον λίχνιζαν ρίχνοντάς τον από ανθρώπου ύψος για να φύγουν τα ελαφρά απομεινάρια των άχυρων, ο μπουχός κ.λπ και ο καρπός να μένει κατά το δυνατόν μόνος του.

 Το λύχνισμα ήταν η χαρά της χαράς μας για εμάς τα λιανοπαίδια, αφού οι κωλοτούμπες μέσα στα άχυρα, με το πέρας του αλωνίσματος, έδιναν και έπαιρναν. Κόλλαγαν τα άχυρα στο ιδρωμένο κορμί και μας έτρωγαν. Για να τα ξεκολλήσουμε από πάνω μας τρέχαμε στα αυλάκια ή στα ρέματα για κολύμπι!!!

 

 Το απαλώνισμα από τα άχυρα και οι θημωνιές

Μετά το τέλος του αλωνίσματος σειρά είχε το απαλώνισμα.

Έτσι λέγαμε το μάζεμα του άχυρου σε σακιά που το κουβαλούσαμε με τα ζώα στις αχερώνες ή και το στοιβάζαμε σε θημωνιές αφού οι αποθηκευτικοί χώροι δεν έφταναν (σημειωτέον ότι το άχυρο ήταν βασική ζωοτροφή των αλογομούλαρων και γαϊδουριών - μόνο αυτά το έτρωγαν και πέραν αυτού το χρησιμοποιούσαν για το γέμισμα σαμαριών και λαιμαργιών καθώς και για οικοδομικό υλικό στους τσιατμάδες - χωρίσματα των δωματίων), το σκούπισμα του αλωνιού και τη συντήρησή του για να ’ναι έτοιμο για τον άλλον συνιδιοκτήτη - συγχρήστη, όταν ήταν κοινή η χρήση του αλωνιού.

 

 Ήλιασμα και κοσκίνισμα του σταριού

 Φέρνοντας το στάρι στο σπίτι το άπλωναν σε σεντόνια για να ηλιαστεί και εκεί πάλι το πέρναγαν από ψιλό κόσκινο ή το ψείριζαν με τα χέρια ώστε να φύγουν εντελώς από μέσα του τα ξένα σώματα - ζάκατα τα λέγαμε - για να φτάσει να είναι πεντακάθαρο και να πάει στο μύλο για άλεσμα ή να σακιαστεί ή να αποθηκευτεί στο ξύλινο αμπάρι.

 Αυτό ήταν τότε ένα μέρος της αγροτικής μας ζωής στην Ελληνική ύπαιθρο, στα Χωριά μας με απερίγραπτες στιγμές, με τον ξέφλο στα καλαμπόκια, το ήλιασμα και το στούμπισμα, ενώ εδώ στα στάρια, κριθάρια και στο βίκο είχαμε το θέρο, το αλώνισμα και το λύχνισμα. Στον κάμπο υπήρχαν οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές ονομαζόμενες και <<πατόζες>>.

 Με την ευκαιρία του παρόντος λαογραφικού θέματός μου για τα αλώνια ασχολήθηκα και με την καταγραφή των πετράλωνων - χωματάλωνων του Χωριού μου, του Ανθηρού Αργιθέας, κατά συνοικισμό και αυτά είναι τα εξής, ήτοι:

 Αλώνια στη γενέτειρά μου, στο Καρνέσι Λαγκαδίου (από την ποταμιά ως τις Βασιλέκες).

 1) Το Γωγαίϊκο πετράλωνο (Γιώργου και Σταύρου Γώγου).

 2) Το πετράλωνο του Ηλία Θάνου στα Κομματάκια. Να αναφέρω εδώ πως το πετράλωνο αυτό ήταν ο φόβος και ο τρόμος των μικρών παιδιών αφού οι παλιότεροι μας έλεγαν πως άμα πέφτουν από εκεί τα ίσκια στο ποτάμι και πάει να σουρουπώσει δεν έπρεπε να πατάμε μέσα στο αλώνι γιατί έβγαιναν οι διαόλοι και χόρευαν. Θα μας έπαιρναν τη φωνή. Έτσι επηρεασμένος από αυτούς τους μύθους, μαθητής ακόμα του Δημοτικού έγραψα το παρακάτω ποίημά μου:

 Ο Χορός των Διαβόλων

 Βιά στη βιά
 να διαβώ το πριν σουρούπωμα
 το αλώνι του Θάνου στα Κομματάκια.

 Κι αυτό γιατί μετά έβγαιναν οι διαβόλοι
 και χόρευαν στις πλάκες του
 γύρα απ’ τον ξύλινο κεντροφόρο στύλο του.

 Κι αν τύχανε από ξεγνοιασιά
 να πατήσεις μέσα στον κύκλο του αλωνιού,
 σου παίρναν τη λαλιά.

 Σε κάναν μούτο. Έτσι μας έλεγαν.

              Ανθηρό 1964

 3) Το Αζακαίϊκο χωματάλωνο - ανάμεσα ιδιοκτησιών Βασιλείου Αζακά και Ουρανίας Κορλού.

 4 & 5) Τα χωματάλωνα του Ηλία Παπαδημητρίου του Νικολάου ή Λία Κανάτα στο Καρνέσι και στις Βασιλέκες (ήταν ο παππούς μου και τα αλώνια αυτά τα είχαμε μεσιακά με την οικογένεια του μπάρμπα Αποστόλη Σέμπρου, μιας και η θειά Μαρία Σέμπρου ήταν κόρη του Λία Κανάτα - αδερφή του πατέρα μου Νικόλα).

 6) Το χωματάλωνο στου Πυργένη, του Ηλία Πατσιαούρα.

 7) Το πετράλωνο του Γεωργίου Τασιά και μετά του γιού του Νικόλα Τασιά, στην Προίκω.

 Ένα από τα καλύτερα στην κατασκευή του και στα αλωνίσματα άφησε εποχή το άλογο της Μαριάνθης συζ. Δημητρίου Αποστόλου ή Νάϊου. Ήταν περιζήτητο και επιδέξιος αλωνιστής ο μπάρμπα Ηλίας Αζακάς. Εκεί αλώνιζαν, πέραν του ιδιοκτήτη, και οι Αντρέας Μαλανδρίνος, Ηλίας Αζακάς καθώς και οι Παπαδημαίοι - Ζωγραφαίοι.

 8) Το χωματάλωνο του Θύμιου Παπαδημητρίου στην Προίκω και δη στη θέση Κοτρώνι.

 9) Το Αλώνι στην Κουβάρω (αγνώστου αρχικά και αργότερα του Γιώργου Βαλάση).

 10) Το Αλώνι τς Χρίσταινας τ’ Καναβού ή Μητσιανά. Αργότερα το είχε ο αδερφός της μπάρμπα Γιώργος Καναβός του Δημητρίου ή Γιώργο Μητσιανάς.

 11) Το Αλώνι του Περικλή Τσιώνου στου Αράπη και μετά του γιού του Κώτσιου Τσιώνου.

 12) Το Αλώνι του Λάμπρου Τσιούμα, στο Αράπη.

Αλώνια στο κυρίως Λαγκάδι - από την ποταμιά ως το Καλατόρι

 1) Το αλώνι του Χρυσόστομου - Σιώμου Γραμμένου (σε αυτό αλώνιζαν και οι Κλαραίοι).

 2) Το αλώνι του Δημήτρη Γραμμένου.

3) Το αλώνι πάνω από Αγ. Αναργύρους, στη θέση Αλωνάκι Ζούγας, του Κώτσιου Μιλτ. Καναβού.

 4) Το αλώνι στο Ξερκό των Γιάννη και Μήτρου Κωφού του Στυλιανού.

 5) Το Ρατσικαίϊκο αλώνι στη θέση Αλπονόρι - κάτω από την Κυδωνιά - ιδιοκτησίας Φώτη Ράτσικα. Αργότερα το χρησιμοποιούσαν οι Γαλλαίοι του Λαγκαδίου και μετονομάσθηκε σε Γαλλαίϊκο.

 6) Το αλώνι στη θέση Αγόρω, του Μιλτιάδη Σωτράκη Καναβού.

 7) Το αλωνάκι του Λούκα Κλάρα - στο σύρραχο μεταξύ Ζούγας και Βρωμόβρυσης.

 8) Το αλώνι στη θέση Βρωμόβρυση του Τιμολέοντα Κλάρα, ευρισκόμενο σε ιδιοκτησία του Χρήστου Κ. Κλάρα.

 9) Το αλώνι στο Φτελιά - πέρα από τη Βρωμόβρυση, του Ηλία Νικ. Παπαδημητρίου ή Κανάτα.

 10) Το αλώνι στη θέση Λαδικού ή Κοτσώνη (Κώτσιου Μιλτ. Καναβού).

 Αλώνια στα Κάμνα

 1) Το Πετράλωνο, σημαντικό όπου αλώνιζαν Γωγαίοι, Μιχαηλαίοι (Μερεντιταίοι), Γακαίοι, και όλοι οι Αγιαποστολιώτες. Ήταν πλακόστρωτο, με κυκλικό πεζουλάκι ύψους 30 εκατοστών και είσοδο. Έμεινε παροιμιώδες το αλώνισμα σε αυτό από τους Χρυσόστομο Νικ. Μερεντίτη (Μιχαήλη) και Χρήστο Μπαλάνο (Ράτσικα) με τα βόδια τους, τον βούζα και τον τρυγόνη αντίστοιχα. Φώναζε ο μπάρμπα Χρυσόστομος: αντε βούζα μου, φώναζε ο μπάρμπα Χρήστος: άντε τρυγόνη μου, για να ακούνε το καθένα τη φωνή του αφέντη τους και να προχωράνε γύρα από το στίχηρο.

 2) Το αλώνι του Ηλία Μερεντίτη (Λία Μιχαήλη) στη ραχούλα, κοντά στο σπίτι του, που ήταν μικρό και χωματάλωνο.

 3) Το αλώνι του Αχιλλέα Μπαλατσούκα, στη ραχούλα. Ήταν μικρό χωματάλωνο και εκεί αλώνιζαν οι Μπαλατσουκαίοι φακές, ρεβύθια, ρόβια, κριθάρια και στάρια.

 Αλώνια στους Αγίους Αποστόλους

 1) Το βακούφικο αλώνι, ιδιοκτησίας των Αγίων Αποστόλων, στο χώρο που σήμερα είναι η πλατεία - χοροστάσι και η κουζίνα.

 2) Το αλώνι του Βασίλη Κορλού, στα Λαζάρια - κοντά στη βρύση.

 3) Το αλώνι του Ράτσικα (Χρήστου Μπαλάνου).

 4) Το αλώνι στην Κρητίτα, του Κωνσταντίνου Καναβού - γνωστού ως Κωτσιαρίδα. Κατά το Φώτη Δημ. Τσιούμα το αλώνι αυτό ήταν Τσιουμαίϊκο.

 5) Το αλώνι του Θωμά Παπαρούνα στη θέση Τουμπανάκης και πάνω από τα μαντριά των Κωφαίων. Είχε εκεί σπιτοκάλυβο και ξεκαλοκαίριαζε.

 6) Το αλώνι στα Ρόγκια και στη θέση Καρυά, όπου το χωράφι του Βάϊου Κωφού.

 Αλώνια στις Κέρες και στο Τσιαντίκι Κατουσίου

 1) Το χωματάλωνο στο Ρόγκι, από τους προπάππους των Μπαλατσουκαίων με τελευταίο συντηρητή και αλωνιστή το μπάρμπα Κώστα Μπαλατσούκα.

 2) Το χωματάλωνο των Παπαδημαίων - Ζωγραφαίων, στο Τσιαντίκι.

 Αλώνια στα Παπαδημαίϊκα Κατουσίου

 1)Το χωματάλωνο στα Ρόγκια.

 Αλώνια στο κυρίως Κατούσι - Μεταμόρφωση

 (πηγή: Ξενοφών Σωτ. Κουτής - Κατούσι, μια πινελιά στην Ιστορία, τόμος Β΄ - σελίς 284 και προφορική συνέντευξη).

 1) Το πετράλωνο στις Βαθιές, ιδιοκτησίας Περικλή Κουτή, που σώζεται ακόμα σήμερα και η προσπάθεια του Ξενοφώντα Κουτή είναι να συντηρηθεί και να αναδειχθεί με σήμανση του μονοπατιού.

 2) Το πετράλωνο στη θέση Γιώτη ή Γιώτου ή στις Γιώτες, του Περικλή Ζάχου - Μπακογιάννη. Ιστορείται από τον Ξενοφώντα ότι ο Περικλής Ζάχος άναψε φωτιά δίπλα στο αλώνι που του ξέφυγε και κάηκε η Τραμπάλα.

 3) Το πετράλωνο των Μπεκαίων, όπου ιστορείται πως έγινε γάμος και ήταν το χοροστάσι.

 4) Το πετράλωνο του Δημοσθένη Θάνου.

 5) Το χωματάλωνο του Μοναστηριού στη θέση Αλωνάκι, κάτω από την Αγιά Σωτήρα. Σε αυτό το αλώνι λέγεται πως ο μάγος Ηλίας Κοθώνας μάζευε τους διαβόλους, τους έδενε στο στίχηρο και τους έδερνε με το τσουραπόσχοινο λέγοντας λόγια και αυτοί ρέκαζαν χορεύοντας. Μεγάλος ο φόβος στους Κατουσιώτες και ιδίως στα μικρά παιδιά που δε ζύγωναν, δεν πατούσαν μέσα μετά τη δύση του ηλίου.

 6) Το χωματάλωνο του Γιώργη Κουτσοχρήστου. Εδώ το 1974 έγινε το τελευταίο αλώνισμα σταριού με αλωνάρη τον Τόλιο Γάλλο. Όταν ζύμωσαν και έψησαν την πρώτη κλούρα ψωμιού ο Δημήτρης, η Αμαλία κα ο Ξενοφών Σωτηρίου και Γλυκερίας Κουτής, που τους έδωσαν από ένα κομμάτι, το ’τρωγαν σαν γλυκό!!!

 7) Το χωματάλωνο των Κονήδων.

 8) Το χωματάλωνο του Ηλία Μήτρου Γιάννη ή Καναβού, στα Κέδρα.

 9 & 10) Τα χωματάλωνα των Μπλατσαίων στη Μάνα και στου Ζαχαράκη.

 11) Το χωματάλωνο των Μπακογιανναίων και Κοθωναίων στα Κούφαλα.

 12) Το Μοναστηριακό χωματάλωνο στα Παλιοκκλήσια, που αλώνιζαν οι Κοθωναίοι.

 13) Το χωματάλωνο των Τσιαντουλαίων στη Μπέσα.

 14 & 15) Τα δυο χωματάλωνα στην ομώνυμη θέση Κατουσίου, αγνώστων ιδιοκτητών.

 Συνολικός αριθμός αλωνιών στο Κατούσι - Μεταμόρφωση Ανθηρού (Κέρες - Τσιαντίκι - Παπαδημαίϊκα - Θαναίϊκα - Κονήδες - Κέδρα και κυρίως Κατούσι) δέκα οχτώ (18).

 Αλώνια στο Ανθηρό (κεντρικός οικισμός και πέριξ)

 1) Αλώνι τ’ Γιάν’ Τσιούμα - στο σύρραχο κάτω από τον Αγιάννη.

2) Αλώνι τ’ Κωστή Θεοδωράκη

3) Αλώνι του Μήτρου Νάϊου (Δημητρίου Αποστόλου).

 4) Αλώνι της Γιαννακούλαινας (χήρας Γιάνν’ Νάϊου) στον Αηλιά. Σπουδαίο πετράλωνο!!!

 5) Αλωνάκι στο Αλιμπέτι. Ήταν από τα μεγαλύτερα και ιδιοκτησίας του Ηλία Μήτρου Γιάννη ή Καναβού που το πούλησε μαζί με σημαντική έκταση στον Ηλία Δημητρίου Θεοδωράκη ή Λία Καλύβα. Σημαντικό τοπόσημο του Ανθηρού!!!

 6) Το αλώνι του Γιώργου Τσιούμα, στη θέση Πλατάνια πάνω από τα Βαρκά και κάτω από το Βλαχώρι.

 7) Το αλώνι Θάνου, στο Βλαχώρι.

 8) Το αλώνι του Χαράλαμπου Καναβού, στο Βλαχώρι - πάνω από τα χωράφια του Βαγγέλη Κουτή.

 9) Το αλώνι του Ζούμπου, στην Κορομηλιά.

 10) Το αλώνι στην Κορομηλιά, που συντηρούνταν από τους εκεί έχοντες σπιτοκάλυβα - ξεκαλοκαιρειά και ήταν κοινόχρηστο.

 11) Το αλώνι του Κολιού Βλάχου, στο σύρραχο πάνω από τις Βρύσες και προς Λάκα Ρούσου.

 Αλώνια στο Μοναστήρι και στα Βαρκά

 1) Το αλώνι του Μοναστηριού της Παναγίας στη θέση Κυδωνιά

 2) Αλώνι του Βαγγέλη Φώτου

 3) Το αλώνι του Φανίδη Θωμά Γιάννη

 4) Το αλώνι του Νίκου Σωτηρίου Γιάννη ή Καναβού.

 Αλώνια στον Κούκκο

 1) Αλώνι του Κώστα Νικολού Κωφού - χωματάλωνο κάτω από το σπίτι του Βασιλείου Κωφού.

 2) Αλώνι του Βάϊου Κωφού - χωματάλωνο.

 3) Το Πετράλωνο στη θέση Βίγλα, του Γιάννη Κωφού

 Αλώνια στα Λινάρια

 1) Αλώνι στη θέση Σαμάρι, χωματάλωνο του Τιμολέοντα Ρίζου.

 2) Αλώνι Ριζαίϊκο, χωματάλωνο με πεζουλάκι κυκλικά και είσοδο. Κατασκευάσθηκε από Γιάννο Ρίζο και ήταν κοινόχρηστο γα τους Ριζαίους.

 Αλώνι στην Παλιόλακα

 1) Το πετράλωνο στη σκαμνιά, καλοφκιαγμένο με πεζούλι και είσοδο που ήταν Εκκλησιαστικό από αιώνες, της Αγίας Παρασκευής και τη δεκαετία του 60 μεταβιβάσθηκε από την Εκκλησία, μαζί με καλλιεργήσιμα χωράφια, στον Ηλία Χασιώτη και εκείνος εν συνεχεία το μεταβίβασε στο Μιχάλη Χασιώτη. Η χρήση του ήταν κοινή για όλους τους Χασιωταίους.

 Αλώνια στην Αγορασιά

 Στον οικισμό της Αγορασιάς δεν υπήρχαν αλώνια.

 Υπήρχε όμως ο πρώτος ηλεκτροκίνητος μύλος στην Αργιθέα που είχε δημιουργήσει ο εκ Καρυάς (Τριζόλου) αείμνηστος Ηλίας Πατσιαούρας του Θωμά (άνθρωπος οξυδερκής και με επιχειρησιακό νου) και προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες στο Ανθηρό και σε όλα τα γύρω χωριά ως τη δεκαετία του 70.

 Κατά την ταπεινή μου γνώμη, με απόλυτο σεβασμό και δίχως να υπεισέλθω στην οικογένεια του αείμνηστου μπάρμπα Ηλία Πατσιαούρα και στο Δημοτικό Διαμέρισμα της Καρυάς - Ενορία Αγ. Νικολάου, έχω τη γνώμη πως ο μύλος αυτός, τώρα που ελευθερώθηκε ο χώρος, μπορεί να συντηρηθεί και να καταστεί επισκέψιμος, όντας σημείο αναφοράς και μολογώντας τις ιστορίες του!!!

 Αλώνια στον Κριτσιάρη και στις Μηλιές

 Ο Κριτσιάρης, συνοικισμός του Ανθηρού που κατοικούνταν κυρίως από Μπαλαναίους - Καναβαίους. Αν και είχε έλλειψη νερού ήταν ο σιτοβολώνας του Ανθηρού καθότι ήταν προσήλιος τόπος και πέραν τούτου τα σταροκρίθαρα, σπαρμένα από τον Οκτώβριο, άντεχαν στο χειμώνα, φύτρωναν νωρίς την Άνοιξη και άντεχαν και στην ξηρασία!!! Δεν ήθελαν πότισμα. Άλλωστε ψάνιαζαν καλά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο. Ήταν οι πρώτοι μήνες του καλοκαιριού και στην παράδοσή μας λέγονταν Θερτής και Αλωνάρης (επειδή τους μήνες αυτούς γίνονταν ο θέρος και τα αλωνίσματα).

Είχαν όμως εκεί χωράφια και πολλές άλλες οικογένειες του Ανθηρού με διάφορες καλλιέργειες.

 Σε συνέντευξη που πήρα στις 22.8.2021 από την Αγγέλλω χήρα Δημητρίου ή Μήτσιου ή Μητσιόλη Ευαγγέλου μου μολόγησε για τα αλώνια του Κριτσιαριού αναφέροντάς τα ένα προς ένα και αυτά ήταν 24 τον αριθμό κάπου στο 1/12 της συνολικής έκτασης του Ανθηρού.

 1) Το αλώνι το βακούφκο, της Αγιά Μαρίνας.

 2) Το αλώνι του Θωμά Μπαλάνου (πατέρα τ’ Κώστα Μπαλάνου ή Κρανιά).

 3) Το αλώνι τ’ Στεργιούλα (του Τριανταφύλλη Μπαλάνου)

 4) Το αλώνι του Τάσιου Μπαλάνου.

 5) Το αλώνι του Θωμά Μπαλάνου (Νέτσας).

 6) Το αλώνι του Παύλου Σπύρου.

 7) Το αλώνι του Ζούμπου.

 8) Το αλώνι του Τάσιου Μπαλάνου.

 9) Το αλώνι του Στύλιου Μήτσιου (ή Ευαγγέλου)

 10) Το αλώνι στον Τύβρο (Κώστας Μπαλάνος)

 11) Το αλώνι τ’ Φάνη Σακκά.

 12) Το αλώνι του Χρήστου Ευ. Μπαλάνου.

 13) Το αλώνι του Κώτσιου Γιάννου Ρίζου.

 14) Το αλώνι του Γληγόρη Θεοδωράκη.

 15) Το αλώνι του Βαγγέλη Στούμπου.

 16) Το αλώνι του Μήτσιου ή Μητσιόλη Ευαγγέλου.

 17) Το αλώνι του Γιώργου Θεοδωράκη ή Βαγγελού.

 18) Το αλώνι του Γληγόρη Θεοδωράκη.

 19) Το αλώνι του Φανίδη Καναβού ή Γιάννη στο Δέντρο.

 20) Το αλώνι του Φώτη Καναβού ή Κουτή.

 21) Το πετράλωνο του Φώτη Γώγου ή Παπασπύρου.

 22) Το αλώνι του Γιώργου Μπουρνώττα (Αζακά).

 23) Το αλώνι του Λάμπρου Μπαλάνου (πεθερός του Δήμου Καναβού ή Δήμου Ρίνα) για τον οποίο ο αείμνηστος Ανθηριώτης σατιρικός ποιητής Κώστας Ευαγγέλου ή Βαγγελής έγραψε το παρακάτω στιχάκι του:

 <<Λάμπρε από το Κοτρώνι,
 τι το ήθελες το αλώνι;

 Σου τσακίσαν το δικούλι
 και σε κοροϊδεύουν ούλοι.>>. - και

 24) Το χωματάλωνο του μπάρμπα Βαγγέλη Φ. Κουτή στις Μηλιές.

Ο τελευταίος καλλιεργητής σταριού στον Κριτσάρη ήταν ο Δημοσθένης Καναβός του Κωνσταντίνου (Κωτσιαρίδα), γνωστός και ως Δήμο Ρίνας και μάλιστα 2-3 χρόνια προ του θανάτου του μου είχε κρατήσει παλιακό σπόρο σταριού - τύπου καλντέρνας να τον σπείρω στο Καρνέσι, για τη διατήρηση του σπόρου.

 Δυστυχώς όμως η επαγγελματική μου ενασχόληση με τη μαχόμενη δικηγορία στην Αθήνα δεν με άφησε και έτσι χάθηκε η ευκαιρία, χάθηκε και ο ίδιος με τη σύζυγό του Ρίνα, χάθηκε και ο σπόρος.

 Σύνολο αλωνιών στο Ανθηρό, 94

 Παραδόσεις για τα ισκιώματα και τα ξωτικά στα αλώνια…… τα φαντάσματα…. Πως δεν σας πήραν και τη φωνή;

 Μας έλεγαν οι παλαιότεροι πως, αν συναντήσετε φάντασµα - σκιόµα - ίσκιωµα, δεν πρέπει να µιλήσετε γιατί σου παίρναν τη φωνή, σε κάναν μούτο. Εκτός και ήσουν Σαββατογενημένος…τότε κατά την παράδοση είχες την εύνοιά τους, δεν σε ζύγωναν… (το δημοτικό τραγούδι <<κάτω στα δασιά πλατάνια Διαμαντούλα μ’ …..σε ένα του σημείο λέει: <<Διαμαντούλα μ’ τι είσαι τέτοια, τέτοια κίτρινη; Μήνα ο ίσκιος σε νε πατάει, μήτε αφάντασμα…>>. Και βέβαια εμείς τρέμαμε από το φόβο τους…

 Δημοτικά και λαϊκά τραγούδια και ποιήματα - λαϊκές παροιμίες σχετικά με τα αλώνια:

 Πάμπολλα είναι τα δημοτικά τραγούδια που μέσα τους έχουν αναφορές στα αλώνια, όπως:

Ένα λεβέντης χόρευε σε μαρμαρένια αλώνια, Του Διγενή, Σε αυτό το αλώνι το πλατύ κ.α.

Παροιμιώδεις έμειναν και οι φράσεις:

 Κι τ’ χρόν πλειότερο καρπό στα αμπάρια σας…….

 <<χέσκε η φοράδα στο αλώνι>> για να καταδειχτεί κάτι το ασήμαντο

 <<σαν τα βόδια και τ’ άλογα στο αλώνι>>, για να καταδειχτεί κάτι το δύσκολο

 <<Κι εγώ κακό χερόβολο και συ κακό δεμάτι>> Ή «Εσείς κακό χερόβολο κι εμείς κακό δεμάτι» (παραμοία για τους αταίριαστους - τους ισχυρογνώμονες, τους τσιογκαροκέφαλους που δεν υποχωρούσαν και δε μπορούσαν να συμφωνήσουν σε τίποτα).

 <<Ό, τι έσπειρες, θα θερίσεις>>

 «Όποιος σπέρνει τον Οκτώβρη, έχει οκτώ σειρές στ’ αλώνι.»

«Οκτώβρης και δεν έσπειρες, λίγο ψωμί θα πάρεις.»

 Βλάχος στα αλώνια, μάγκας στα σαλόνια
εμείς οι βλάχοι όπως λάχει.…..

(απόσπασμα από το λαϊκό τραγούδι <<Το χωριατόπαιδο>> του Γιώργου Μητσάκη που ερμήνευσε ο Δημήτρης Ευσταθίου).

 <<Στρουμπούλω μου στα αλώνια σου
 κι όξω στα περιβόλια σου,
 κάθεται νιος κι ανύπαντρος….
 και τη Στρουμπούλω ξέταζε,
 χίλια φλουριά της έταζε…>>

Τσάμικος λεβέντικος Αργιθέας που τραγουδούσε ο αείμνηστος Στέργιος Βλαχογιάννης.

 Να πως σπουδαίοι ποιητές μας είδαν και καταπιάστηκαν με το θέρο, το αλώνισμα και τις θημωνιές αφήνοντας εξαιρετικά ποιήματά τους
 Στα αλώνια

 Τη ζωή των αλωνιών θα χαίρεσαι!
 Καταγής απόσκια καθισμένη.
 Μ’ ένα αραχνωτό γαλαζομάντιλο
 για την αντηλιά μανταλωμένη.

 Θα θωρείς τα γοργογύριστα άλογα
 και τ’ αργά βαριοσκυμμένα βόδια
 ν’ αναδεύουν σαν κουπιά τη θάλασσα
 τα χυμένα στάχυα με τα πόδια.

 Κι αλαφρά στις θημωνιές πισώγερτο
 το κεφάλι σου ακουμπώντας - ίδια
 Παναγιά Βυζαντινή θα δείχνεσαι
 πλουμιστή μες σε χρυσά ψηφίδια.

 Θημωνιά

 Εγώ είμαι η βλογημένη θημωνιά,
 που από χρυσά πυργώνομαι δεμάτια
 ένα μονάχα μήνα τη χρονιά,
 και με ζηλεύουν κάστρα και παλάτια.
 Εγώ είμαι η βλογημένη θημωνιά.

 Εμένα δε με χτίζουν με λιθάρια,
 με χώματα, με ξύλα, με νερά.
 Με στήνουν λυγερές και παλικάρια
 με στάχυα, με τραγούδια, με χαρά,
 κι ο ιδρός με ραίνει με μαργαριτάρια.

 Εγώ είμαι των ανθρώπων η κυψέλη,
 που κρύβω την ατίμητη τροφή,
 που κάθε χρόνο η μάνα γη τους στέλνει
 μες απ’ τα σπλάχνα με στοργή κρυφή.
 Γλυκύτερη ακόμα κι απ’ το μέλι.

 Λάμπω σαν ήλιος, λάμπω σαν φεγγάρι
 και σέρνω σκλάβα εμπρός μου τη ζωή
 με το χρυσόξανθό μου το σιτάρι,
 που λαχταρούν ρηγάδες και λαοί
 και με λατρεύουν σαν προσκυνητάρι.

 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΗΣ

 Ο Γεώργιος Δροσίνης (1859-1951) σ’ ένα του ποίημα γράφει:

 «Στ’ αλώνια καλοσάρωτα
 και ξεχωρταριασμένα
 θα ξαπλωθούν οι θημωνιές
 ξανθόμαλλες πλεξίδες».

 Και εμένα δε με άφησε ασυγκίνητο ο Θέρος γράφοντας το παρακάτω ποίημά μου:

 Ο Θέρος

 Να δείτε πως θερίζανε οι κοπελιές τα στάρια
 μ’ όλο τραγούδι και χαρά. Ανάψαν τα δρεπάνια.

 Πως κάναν τα χερόβολα όλα στητά δεμάτια,
 ζαλίκα πως τα πήγαιναν στα πέτρινα τα’ αλώνια
 κι ύστερα εκεί στα απόσκια του πλάτανου και της Ιτιάς
 πως πήγανε για ανάσα.

 Βγάλαν τα ασπρομάντηλα, ξεζώσαν τη μεσούλα,
 ξεπλέξαν τώρα τα μαλλιά, τα ρίξαν στην πλατούλα.

 Σκύψαν στο γάργαρο νερό, το ρούφηξαν με βία
 γεμίσαν και τη βτσέλλα τους να πάρουν στην οικία.

 Σηκώσαν τα φουστάνια τους, την κεντητή ποδιά τους
 κι όξω τα στήθια βγάλανε να διώξουνε τ’ αγάνια.

 Φκιάσαν κι απ’ αγριολούλουδα στεφάνια και κρεμάνε
 για να τα πάνε στα κρυφά στους νιους που αγαπάνε.

 Και κει κοντά στο απόβραδο πάνε στο πέρα αλώνι
 κι εβάλαν το γραμμόφωνο, τη γειτονιά σηκώσανε στο πόδι.

 Είναι η Χρυσούλα του Σεμπρή και του Κανάτα η Αργυρώ
 είν’ η Ανθούλα του Γιαννή και του Μπουρνώττα η Λενιώ.

                   Ανθηρό, Αυγ. 1965

 ΥΓ: Ποιητική μου Συλλογή: Οδός Αργιθέας - Οδός Ανθηρού, σελίς 16, Έκδοση Αθήνα 2006

 Μας τάλεγε ο Μανάλης και δεν τον καταλαβαίναμε…

 Οι παλιότεροι σήμερα Ανθηριώτες, νέοι τότε, ακούγαμε το μπάρμπα Κώστα Λεωνίδα Στούμπο, σπουδαίο μαραγκό και γεωργοκτηνοτρόφο, και πασίγνωστο στην Κοινωνία μας ως ΜΑΝΑΛΗ θυμόσοφα να λέει: <<Πίσω είν’ τα χειρότερα… Θα ρθούνε χρόνια δίσεκτα και καιροί δύσκολοι και όπως πάμε θα πεινάσετε… ο γιος θα ψάχν τα χωράφια τ’ πατέρα τ’ και δε θα τα γνωρίζ, δε θα τα βρίσκ….>> εννοώντας πως με τον ξενιτεμό των νέων στις πόλεις και την εγκατάλειψη των χωριών και γενικά της υπαίθρου θα πεινάσει ο κόσμος.

 Και είχε απόλυτο δίκιο αφού πράγματι εδώ και 10 και πλέον χρόνια ήρθαν τα μνημόνια στη Χώρα μας και μας τσάκιζαν και τώρα ο πόλεμος στην Ουκρανία κάνει τις οικονομίες σχεδόν παγκόσμια να τρίζουν συνθέμελα, ο δε κόσμος δεν τολμάει να μπει στα καταστήματα να ψωνίσει για το φαΐ της μέρας. Μα ούτε και αντιδράει. Μας έκανε η παγκοσμιοποίηση απόκοσμους…

 Ένα είναι ότι διαχρονικά οι πολιτικές στην Πατρίδα μας δεν ήθελαν την Επαρχία όρθια, τα Χωριά μας ζωντανά και μας κατηύθυναν στις πόλεις, όπου είναι όλα πλερωτά, ακόμα και ο αέρας που αναπνέουμε… να μας έχουν ελεγχόμενους και να νοικιάζονται τα έως και τρίτο υπόγειο οικοδομήματά τους…

 Ας επανέλθω όμως στο θέμα μου.

 Από τα 94 σιτάλωνα-κριθάλωνα του Ανθηρού προς μεγάλη θλίψη ένα δεν απόμεινε ζωντανό για να μαρτυράει τη σημασία του και τις ιστορίες του.

 Έτσι, θα ντύσω την εργασία μου αυτή με δύο διασωθέντα και συντηρημένα πετράλωνα της Ανατολικής Αργιθέας - αυτό στην Κρανιά ή Χάρις Πετρίλου και αυτό στο Μπλούνο Κουμπουργιανών που οι Σύλλογοί τους και οι Τοπικές Κοινότητες τα πρόσεξαν και τα κράτησαν ζωντανά!!!

 Εκφράζω τη γνώμη μου δημόσια προς τους Πολιτιστικούς Φορείς του Ανθηρού και προς τον Πρόεδρο του Δημοτικού Διαμερίσματος Γεώργιο Κωτή με τους συμβούλους να στήσουμε ένα Πετράλωνο από κοινού, θέση δε προτείνω αυτή στο Σταυρό Ανθηρού, μεταξύ Ανθηρού και Λαγκαδίου, ώστε αυτό να είναι επισκέψιμο και να βγάζει το ψωμί του!!!

 «Μια σποριά τόπο» ή <<ένα τσιόλι τόπο>> ή <<ένα αλώνι τόπο>> θέλει και τον έχουμε εκεί να κάθεται για να είναι πολλές φορές αποθηκευτικός χώρος αδρανών υλικών - ξυλείας κ.α.

 Με σεβασμό στην Παράδοση ελπίζω να τελεσφορήσει η πρότασή μου. Και ας τη δουν και οι Πολιτιστικοί Φορείς της Αργιθέας, να αναστηθεί από ένα Πετράλωνο στο Χωριό τους!!!

 Είναι και τα Πετράλωνα μέρος του λαϊκού πολιτισμού μας και μας περιμένουν!!!

Αθήνα, 3.6.2022

Μενέλαος Παπαδημητρίου