Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία για το Μανιφέστο του Ινστιτούτου Τσίπρα
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 3.5.2026
Η απουσία κρίσιμων εννοιών της Πολιτικής Οικολογίας και η a priori ένταξή της ως «ρεύμα της Αριστεράς» αποκλείουν τη δυνατότητα συνεργασίας, σημειώνουν οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία με αφορμή το «Μανιφέστο για τη Συμπαράταξη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας» του Ινστιτούτου Α. Τσίπρα (ΙΝΑΤ).
Πιο αναλυτικά η τοποθέτηση:
Είναι προφανές ότι δεν μπορεί ένα Μανιφέστο ή μια Διακήρυξη να έχει τις λεπτομέρειες ενός αναλυτικού
Διαβάσαμε στο Μανιφέστο ότι η κρίσιμη πολιτική συγκυρία απαιτεί τη συγκρότηση μιας ενιαίας πολιτικής δύναμης με ικανότητα να εμπνεύσει, να ανοίξει δρόμους για ουσιαστικούς κοινωνικούς μετασχηματισμούς, αλλά και με ικανότητα διακυβέρνησης, με επιλεκτική «συμπαράταξη των ιστορικών ρευμάτων του 20ου αιώνα», της Σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής και ανανεωτικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας. Παρότι, όμως, φαινομενικά αναγνωρίζεται η πολιτική αυτονομία του οικολογικού χώρου, μέσα από το κείμενο προκύπτει η αναφορά του σε αυτόν ως ρεύμα της Αριστεράς, η απαιτούμενη συμβολή του στη δημιουργία του «νέου κόμματος» και η ανάγκη «ενσωμάτωσης της πολιτικής οικολογίας στον πυρήνα ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης που θα συνδυάζει βιωσιμότητα, ενεργειακή ασφάλεια και κοινωνική δικαιοσύνη». Έτσι, ο πολιτικός προσανατολισμός που θέτει το Μανιφέστο φαίνεται να είναι η δημιουργία μιας «Κυβερνώσας Αριστεράς» μπολιασμένης με λίγη πράσινη πολιτική, κάτι που έχει επιχειρηθεί ξανά χωρίς τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Η Πολιτική Οικολογία είναι αδύνατο να ανταποκριθεί σε ένα δεύτερο κάλεσμα τέτοιας προοπτικής, και μάλιστα από τον ίδιο άνθρωπο. Η πραγματικότητα έχει δείξει ότι η χώρα δεν έχει ανάγκη από μια οικολογία που εμφανίζεται στον τίτλο και χάνεται στις προτάσεις. Επομένως, δεν έχουν νόημα γενικόλογες προσκλήσεις για συγκλίσεις που δεν έχουν υποστεί ζυμώσεις, τέτοιες που να οδηγήσουν σε αναγνώριση των ευθυνών και των αιτίων για τη σημερινή κατάσταση που βιώνουν οι καθημαγμένοι πολίτες και να γεννήσουν το νέο που πολλοί/ες προσδοκούν.
Μια Αριστερά που θέλει να γίνει «κυβερνώσα», δεν μπορεί να ρίχνει όλες τις ευθύνες στη διακυβέρνηση Μητσοτάκη και στην κλιματική αλλαγή. Για να είναι σύγχρονη και επίκαιρη πρέπει να αναγνωρίσει τα συνολικά αδιέξοδα του παραγωγικού, αναπτυξιακού και καταναλωτικού μοντέλου, να απαντήσει στο αν θέλει και να αποδείξει ότι μπορεί να το ανατρέψει. Η Πολιτική Οικολογία δεν δείχνει απλώς τα όρια του πλανήτη, όπως περιγράφεται στο Μανιφέστο. Είναι εδώ για να κρούσει δυνατά το κουδούνι του κινδύνου και να βάλει στην κεντρική και τοπική πολιτική την πρόταση για μια βιώσιμη αντίληψη της Οικονομίας και της Κοινωνίας άμεσα και δραστικά. Σε μια συγκυρία που θέτει ως επείγουσες προτεραιότητες την επίτευξη της Ειρήνης, την προστασία των δικαιωμάτων και την αναχαίτιση της κλιματικής κρίσης και της κατάρρευσης των οικοσυστημάτων, η Πολιτική Οικολογία δεν μπορεί απλά να εξωραΐσει καμιά πολιτική που δεν φαίνεται να θέλει τη ρήξη με τις αντιλήψεις και τις επιλογές που οδήγησαν στη σημερινή πολυεπίπεδη κρίση.
Η σημερινή πραγματικότητα, πιο δύσκολη από ποτέ, με νέες προκλήσεις λόγω της πολυδιάστατης φθοράς σε όλους τους τομείς, απαιτεί αξιοπιστία και ειλικρίνεια μεταξύ των υποψήφιων χώρων μιας σύγκλισης και αναγνώριση του μεγέθους των προκλήσεων. Αν ούτε και τώρα, σε μια τόσο κακή ιστορική στιγμή της χώρας δεν εξασφαλίζονται τα παραπάνω, μια απλή πολυσυλλεκτική «συμπαράταξη» δεν θα πείσει. Απλά θα εκθέσει τις συνεργαζόμενες πλευρές και θα οδηγήσει την κοινωνία σε μεγαλύτερη απαξίωση της πολιτικής και εν τέλει σε μεγαλύτερα αδιέξοδα.
Οι «ΠΡΑΣΙΝΟΙ Οικολογία», ως κόμμα αφοσιωμένο στην ανασύνταξη ενός ενιαίου φορέα της Πολιτικής Οικολογίας στην Ελλάδα, θεωρούμε ότι η σοσιαλδημοκρατία και η αριστερά θα πρέπει να δείξουν έμπρακτα ότι ενσωματώνουν τις αρχές της πολιτικής οικολογίας στον πυρήνα ενός μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης και όχι ως «greenwashing».
Συμφωνούμε ότι το νέο σύγχρονο πολιτικό υποκείμενο, που θα μπορέσει να προβάλλει πειστικές θέσεις, απαιτεί συνεκτικές προοδευτικές πλειοψηφίες, που να στηρίζονται σε βιώσιμες βάσεις αλλά με την οικολογική σκέψη ως οριζόντιο άξονα πολιτικής. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται μόνο με τη γενικόλογη αναδιανομή ή την αναγνώριση της προστασίας του περιβάλλοντος ως το «υλικό όριο» της οικονομίας αλλά με αμφισβήτηση του παραγωγισμού και της αναπτυξιολαγνείας.
Διαπιστώνουμε ότι σε αυτό το Μανιφέστο:
- Λείπουν κρίσιμες έννοιες της πολιτικής οικολογίας, όπως η ανασυγκρότηση του μοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης και η ενσωμάτωση της λογικής των οικολογικών ορίων.
- Απουσιάζει το μοντέλο της κυκλικής οικονομίας (εξοικονόμηση, ελαχιστοποίηση πόρων, επαναχρησιμοποίηση, μηδενικά απόβλητα), ως η καλύτερη διασφάλιση των εργαζομένων για αξιοβίωτη κοινωνία, φθηνή ενέργεια, σωστούς κοινωνικούς μισθούς.
- Δεν θίγεται πουθενά η ανάγκη για αλλαγή συμπεριφοράς, διαγεννεακή δικαιοσύνη και μη καταναλωτισμό.
- Δεν υπερασπίζεται τα συλλογικά αγαθά με δημόσια ανάκτηση στρατηγικών τομέων και κοινωνική συμμετοχή.
- Δεν προσεγγίζονται οι περιφερειακές ανισότητες και η ερήμωση της υπαίθρου ούτε οι πολιτισμικές ταυτότητες και η καλλιτεχνική δημιουργία.
- Δεν γίνεται αναφορά για έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα με γρήγορο, δίκαιο και προσιτό τρόπο, για σταμάτημα των σχεδίων για εξορύξεις, αγωγούς, υποδομές κτλ, για εξοικονόμηση, αναβάθμιση των δικτύων και των μονάδων αποθήκευσης, για κλιματική ουδετερότητα της χώρας ως το 2040, ενίσχυση των πόλεων για να πετύχουν την πράσινη μετάβαση και μείωση εκπομπών κατά 80% μέχρι το 2030.
- Δεν αναφέρεται στον Πρωτογενή Τομέα παρά με γενικόλογες αναφορές στο αγροτικό εισόδημα, χωρίς κριτική στην εντατική γεωργία/κτηνοτροφία και στήριξη των βιολογικών/βιώσιμων πρακτικών.
- Δεν θίγει το τεράστιο στεγαστικό ζήτημα και τον ρόλο των funds και Servicers, που αγοράζουν από τις τράπεζες τα δάνεια σε εξευτελιστικές τιμές και κατάσχουν τα σπίτια των αδύναμων.
- Δεν γίνεται σαφής αναφορά στους διεθνείς προσανατολισμούς της χώρας στη νέα παγκοσμιοποιημένη και ανταγωνιστική πραγματικότητα, με παράλειψη όχι μόνο της ανάγκης αποδέσμευσης από τη συμμαχία με το Ισραήλ αλλά και της απλής αναφοράς στο κράτος αυτό.
Το Μανιφέστο δείχνει να μην αντιλαμβάνεται ότι δεν είναι σημαντικό μόνο ένα καλύτερο μοίρασμα της πίτας από τους έχοντες στους μη έχοντες αλλά και η ποιότητά της όπως και το αν θα υπάρχει αύριο.
Για την Πολιτική Οικολογία η διεύρυνση των ορίων του εφικτού σε πλανητικές, εθνικές και τοπικές πολιτικές στη βιώσιμη μετακίνηση, την ενέργεια, την εργασία, την παραγωγή, την κατανάλωση, τη γεωργία κ.α.
- που αναιρούν την κυρίαρχη αντίληψη «πρώτα η ανάπτυξη και ύστερα το περιβάλλον»,
- που υιοθετούν κατάλληλες τεχνολογικές προσαρμογές και κοινωνικές συμπεριφορές,
- που προωθούν τη «Μία Υγεία» στον άνθρωπο και στο Περιβάλλον του,
- που αφήνουν στο παρελθόν τις εξορύξεις υδρογονανθράκων και λιγνίτη, αλλά και την πυρηνική ενέργεια.
Ευχόμαστε σε όσοι/ες επιλέξουν να ενταχθούν στο νέο αυτό προσωποκεντρικό εγχείρημα να καταφέρουν να συμβάλουν σε μια μεταστροφή του προς σύγχρονες οικολογικές/βιώσιμες θέσεις. Το αίτημα για μια ευρεία συνεργασία των δημοκρατικών πολιτικών δυνάμεων, που θα αντιπαλέψει αποτελεσματικά τις καταστροφικές για τη χώρα μας και τον πλανήτη πολιτικές είναι ελκυστικό για πολλούς/ες. Για να συγκροτηθεί, όμως, μια ευρεία πολιτική - εκλογική - κυβερνητική συμμαχία, όχι απλώς ως εναλλαγή στην κυβερνητική εξουσία αλλά ως εναλλακτικό σχέδιο πραγματικών αλλαγών, απαιτούνται αλλαγές βαθιές αλλαγές σε επίπεδο αξιών στην κοινωνική συνείδηση, προγραμματική εμβάθυνση με προώθηση ριζικών, δομικών αλλαγών στους κοινωνικούς και πολιτικούς θεσμούς και σοβαρός διάλογος, που θα σέβεται την ιστορία, την προσφορά και την αυτονομία των ιστορικών πολιτικών χώρων.
Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία ανήκουν στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια των Πράσινων, που έχει αποδείξει ότι επιθυμεί και πετυχαίνει ευρείες πολιτικές συμμαχίες. Αποτελούν μέρος της ιστορίας της πολιτικής οικολογίας στην Ελλάδα, η οποία πρωτοεμφανίστηκε σε Εθνικές Εκλογές ήδη από το 1989 και εκφράζει οριζόντια ένα ευρύ φάσμα της κοινωνίας. Η Πράσινη αντίληψη σέβεται και ενσωματώνει τρεις γενιές δικαιωμάτων: την πρώτη, που προήλθε από τη γαλλική επανάσταση και τον διαφωτισμό, τη δεύτερη, που εκφράστηκε από το κίνημα της ανθρώπινης απελευθέρωσης και τους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη της Αριστεράς και την τρίτη, που έθεσαν τα κινήματα αμφισβήτησης της νεολαίας μετά τη δεκαετία του 1960. Οι Πράσινοι, όμως, αποτελούν έναν διακριτό πολιτικό πόλο, που δίνει έμφαση σε μια 4η γενιά δικαιωμάτων και διεκδικήσεων απέναντι στην υποβάθμιση της φύσης, την οικοκτονία, την τεχνοκρατία, τη ρύπανση, την πυρηνική απειλή, τον μιλιταρισμό, τον καταναλωτισμό, την πείνα στον Τρίτο κόσμο, την καταπίεση της διαφορετικότητας λόγω καταγωγής, γλώσσας, θρησκείας, φύλου ή σεξουαλικής επιλογής, τον εθνικισμό, την ξενοφοβία, την κακοποίηση των ζώων κ.α. Και αναζητούν παντού συμμάχους για τις πολιτικές αντιπαραθέσεις του 21ου αιώνα.
Σε κάθε περίπτωση, η αναφορά και μόνον στον χώρο της Πολιτικής Οικολογίας από το Ινστιτούτο Τσίπρα, όπως και η προηγούμενη ταυτόσημη αναφορά του ΠΑΣΟΚ -Κινήματος Αλλαγής, αποδεικνύει ότι επείγει η ανασυγκρότηση του αυτόνομου οικολογικού-Πράσινου πόλου στην Ελλάδα. Και αυτός είναι ο ιδρυτικός στόχος των ΠΡΑΣΙΝΩΝ -Οικολογία.
