ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΑΡΓΙΘΕΑΣ - Απ’ τα παλιά, απ’ τα θκά μας (υπό έκδοση - Μενέλαος Νικ. Παπαδημητρίου).
Μικροί - μεγάλοι τρέξετε Αϊ Γιάννη και Κοτρούλη
όλοι για να διαβάσετε το νέο ζερζεβούλη.
Ο ζερζεβούλης σταματά στου καθενός τον κήπο
και όλα τα παράστρατα τα γράφει εις τον τύπο.
Έτσι ξεκινάει το ποιητικό του έργο ο Κώστας Ευαγγέλου και μεταξύ των άλλων γράφει και για τις
ΝΤΑΗΣ ΜΑΧΑΛΑΣ - Νταήδες ή Γκαβούσια:
Ήταν τα Καναβέϊκα - Θοδωρακέϊκα από Αγιάννη και πάνω ως τον Κωστή Θοδωράκη. Μεγάλη και ιστορική οικογένεια οι Καναβαίοι - Θοδωρακαίοι, με αυξημένο κύρος και δύναμη στο Χωριό επιβαλλόμενοι και δυναμικά αν ήθελε χρειασθεί. Προφανώς το Γκαβούσια προήλθε από τον αείμνηστο Γιάννη Καναβό ή Γιάννη Τόλιο λόγω ελαφριάς απόκλισης του ενός ματιού του.
ΠΑΛΙΡΟΥΤΗΣ ΜΑΧΑΛΑΣ - Παλιρούτης Μαχαλάς:
Ήταν τα σπίτια από εκκλησία Αγ. Παρασκευής (Γουλαίοι-Παπασπυραίοι-Κραμπουκαίοι) ως Τάσιο Θοδωράκη. Προφανώς από τα φτωχόρουχα που φορούσαν. Η ράχη Τάσιου Κωτή ή Τάσιου Θεοδωράκη και Ζάχου λέγονταν και του ΚΟΥΤΡΟΥΛΗ - ήταν εκεί ένα μεγάλο κοτρώνι δίπλα στο δρόμο και προφανώς εκεί να ζούσε τα παλιά - παλιά χρόνια Ανθηριώτης με το παρώνυμο - παρατσούκλι Κουτρούλης..
ΣΒΑΡΝΑΣ ΜΑΧΑΛΑΣ - Σβάρνας Μαχαλάς:
Ήταν τα σπίτια τα Παπαρουναίϊκα που μετονομάσθηκαν και σε Κορέα Μαχαλάς μετά από μεγάλο τσακωμό.
Μαχαλάς φτωχός - με σπίτια κοντά κοντά και λόγω και του πρανούς υπήρχε σχετική ακαταστασία.
Όπως μου μολόγησε ο Αδάμος Παπαρούνας του Νικολάου (γνωστός μας ως Αδαμάκος και βαθύς γνώστης της τοπικής ιστορίας) υπήρξε μια διαμάχη - τσακωμός μεταξύ Αρχιμανδριταίων (του Παπαξενοφώνη), των Παπαρουναίων και του Χριστόδουλου Στεργίου (Σαρδηνέ - ιπποκόμου του Αρχίατρου Ιωάννη Πρίντζου) και Νικολάου Κων/νου Στεργίου με θέμα το σπίτι του Θωμά Παπαρούνα (όπου έμεναν οι Αρχιμανδριταίοι) και το δίπλα οικόπεδο και οι Αρχιμανδριταίοι βάρεσαν τη Φώτω.
Έφτασε ο Χωροφύλακας και αφόπλισε το Νίκο Στεργίου.
Έτσι ο γείτονας Κώστα Βαγγελής ακούγοντας τον Παπαξενοφώνη να λέει: <<σκωθείτε να φύγουμε εδώ έγινε της Κορέας>> (επειδή χρονικά συνέπιπταν τα γεγονότα με τον πόλεμο της Κορέας) τον ονόμασε και Κορέα Μαχαλάς.
Κωνσταντινιά και Γιάννινα
του Σεραφείμ η Φώτω
τον Ευαγγέλου πιάσανε
και τον κρατούν στον τόπο.
ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΣ - Κάτω Κόσμος
Είναι τα Βαγγελέϊκα (Κώστα Βαγγελή - Γρηγόρη Θοδωράκη - ΄Κώστα Στύλιου Μήτσιου Καναβού κλπ).
Ο Κώστας Ευαγγέλου σε ένα ποίημά του αναφέρει το πως ο ίδιος ευρέθην στη ζωή:
ΤΟ ΠΩΣ ΕΥΡΕΘΗΝ
Εδώ θα γράψω μερικά σε τούτο το βιβλίο
το πως στον κόσμο βρέθηκα και εις το φως ηλίου.
Η μάνα μου με γέννησε σ’ ένα παχνί αλόγου
κι εκεί ζητώ το πνεύμα μου να φύγη άνευ λόγου.
Ημέρα ήτο Κυριακή κι η ώρα δωδεκάτη
Γενάρης είχεν ένδεκα που άνοιξα το μάτι.
Και τώρα εκεί έκανα κελί το χρέος να πλερώσω
και την ψυχή μου στο Θεό να την ανταποδώσω.
<<ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΣ>> έλαβε τίτλο κι ονομασία
μία μικρά επίσκεψη δεν έχει σημασία.
Θα βρείτε ένα παράδεισο με πλήρη ησυχία
και θα σας φύγη από τον νουν η πάσα υποψία.
Φεβρ/ριος 17/1943
Εκεί πολύ αργότερα με το γαμπρό του Κώστα Βαΐου Αζακά (άντρας της κόρης του Χρυσάνθης) άνοιξαν δίπλα από το σπίτι του τσιπροκαφενείο και διά τούτο το ονόμασε <<ο ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΣ>>- έχοντας εκεί και τα μητρώα της Κοινότητας ως Γραμματέας του Ανθηρού.
ΒΗΧΑΣ ΜΑΧΑΛΑΣ - Βήχας Μαχαλάς
Είναι τα σπίτια του κέντρου του Ανθηρού (Αντωνάκης - Βαλάσης - Σακκάς - Παπαξενοφώνης - Γραμμεναίοι). Προφανώς από πνευμονικές παθήσεις της εποχής είχαν δυνατό βήχα και ως εκ τούτου τους έντυσε <<.Βήχας Μαχαλάς>>.
ΠΕΡΗΦΑΝΟΣ ΜΑΧΑΛΑΣ - Περήφανος Μαχαλάς
Είναι τα σπίτια των Στουμπαίων - Μπακογιανναίων - Τσιουμαίων - Ναϊαίων.
Από ότι μου αφηγήθηκε ο δάσκαλος Ηλίας Δημητρίου Τσιούμας η ονομασία προήλθε από τον αείμνηστο Κώστα Γρηγορίου Στούμπο, γνωστό μας ως Μανάλη, καθόσον γυάλιζε συχνά τα σπαρπίνια του(δερμάτινα παπούτσια) στην εντέλεια προξενώντας ιδιαίτερη εντύπωση στην Ουρανία Νικολάου Μπαλάνου ή Παχίνα;
Βλέποντάς τον με τα γυαλισμένα παπούτσια τον ρώτησε:
Σε βλέπω τη μία με καβουτσούκια, την άλλη με σκαρπίνια. Κάθε τόσο αγοράζεις καινούργια;
Ναι θειάκω, αγοράζω είπε αστειευόμενος ο Μανάλης.
Το συνέλαβε αυτό ο σατιρικός ποιητής Κώστα Βαγγελής και αποκάλεσε τη γειτονιά <<περήφανος μαχαλάς>>!!!
Η αλήθεια είναι ότι οι Μπακογιανναίοι και οι Στουμπαίοι - ιστορικές οικογένειες - είχαν ως φαμίλιες ξεχωριστή περηφάνια.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΩΣΤΑ Ιω. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ
Γεννήθηκε στο Ανθηρό Αργιθέας (παληά Μπουκοβίτσα) 11 Γενάρη 1899 και πέθανε εκεί το 1985.
Απόφοιτος του Σχολαρχείου, Ταχυδρόμος, Χωροφύλακας και μεταπολεμικά Γραμματέας και Ληξίαρχος της Κοινότητας Ανθηρού μέχρι το 1966 που συνταξιοδοτήθηκε και τον διαδέχθηκε ο Γεώργιος (Γιωργούλης) Αναστασίου Κωτής.
Ασχολήθηκε από νεότατος με την ποίηση και ιδιαίτερα με τη σατιρική ποίηση στην οποία είχε ιδιαίτερη έφεση.
Φωτεινό μυαλό, μελετημένος και βαθύς στα νοήματά του.
Φυσιολάτρης, οραματιστής, θαρραλέος και προοδευτικός στις ιδέες του, ζητούσε πάντα την πρόοδο και τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας.
Το ποιητικό του έργο απλώνεται παντού. Η σάτιρά του όμως είναι εκείνη που τον χαρακτήριζε και που από αυτήν δεν ξέφευγε κανείς.
Σατιρίζει και σαρκάζει με τους στίχους του τα στραβά της εποχής του χτυπώντας τα χωρίς να χαρίζεται και στον ίδιο τον εαυτό του.
Η ποίησή του έχει ιδιαίτερη ιστορική αξία γιατί μας δίνει τις όψεις της κοινωνικής ζωής του τόπου μας, διδάσκει τον κόσμο και τον φωτίζει δίνοντάς του ερεθίσματα για κριτική και αυτοκριτική.
Πρωτομπάρμπας μου αφού η δεύτερη γυναίκα του, αποβιωσάσης της πρώτης ονόματι Καλλιόπης Καναβού ή Γιάννη αδερφής του Λία και του Χρήστου κλπ (είχαν αποχτήσει την Ταξία, τη Σοφία, το Μήτσιο, τη Βασίλω και το Σωτήρη) ήταν η αδερφή του πατέρα μου Νικόλα Ηλία Παπαδημητρίου Κωνστάντω με την οποία απόχτησαν 4 παιδιά (Χρυσάνθη, Νίκη, Γιάννης και Ζωή).
Εκτελώντας τη θέληση του ποιητή Κώστα Ευαγγέλου ή Βαγγελή που το 1984, παραδίδοντάς μου το πρωτότυπο του ποιητικού του έργου, μου είπε: <<αν μπορέσεις μετά το θάνατό μου δημοσίευσέ τα>> και τηρώντας την υπόσχεσή μου προς τον εκλιπόντα τα εξέδωσα στην Αθήνα το 2006 με τον τίτλο Ανθηριώτικα Γράμματα -Σατιρική Ποίηση ΚΩΣΤΑΣ Ιω. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ και ISBN 960-631-244-5
Μενέλαος Νικ. Παπαδημητρίου
ΥΓ: Όσες και όσοι - Ανθηριώτισσες και Ανθηριώτες - έχουν ακούσει ιστορίες ή άλλες εκδοχές μπορούν να παρέμβουν συμπληρωματικά και να βελτιώσω έτσι τη λαογραφική μου εργασία.
Ανθηρό, 17/8/2025
Μενέλαος Νικ. Παπαδημητρίου
