Της Μαριλένας Φωκά (ΜΑ), κριτικού τέχνης & λογοτεχνίας
Το “Hay (na) ku” του Χρήστου Σάνου είναι μια ανθολογία 80 Hay (na) ku γενικής θεματολογίας με τυχαία σειρά η οποία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Writers International Edition. Όπως αναγράφεται στο οπισθόφυλλο, “το Hay (na) ku είναι μια πολύ απλή ποιητική μορφή του 21ου αιώνα που εφευρέθηκε και δημιουργήθηκε το 2003 και δημοσιοποιήθηκε μέσω του διαδικτύου από την Φιλιππινέζα Eileen Tabios. Είναι ένα τρίστιχο ποίημα έξι λέξεων συνολικά που αποτελείται από μια λέξη στην πρώτη γραμμή, δύο λέξεις στην δεύτερη και τρεις λέξεις στην τρίτη γραμμή... [ώστε να επιτευχθεί] κάτι παρόμοιο με την ολιγολογία και τον μινιμαλισμό των ιαπωνικών τρίστιχων ποιημάτων.”
Στον προλογική του προσέγγιση ο Λεόντιος Πετμεζάς αναφέρεται στην ατμοσφαιρική καθαρότητα των θέσεων της κοσμογονίας “που επιτελεί ο ποιητής [φέρνοντας] σε χαράξεις λιτής επέκτασης που συνοδοιπορούν με τα ολιγόλογα στίγματα της πνευματικής αλληλουχίας. Οι συνοπτικές συλλήψεις του οδηγούν ευπρόσδεκτης διαγώνιους της προέκτασης και της εσωτερικής τάξης των πραγμάτων. Οι ιδεοληψίες της προσφοράς του στηρίζουν βαθμιαία την προοπτική της ισορροπίας, την ακμάζουσα αχλή της επίστρωσης των ιδεών και την εύληπτη ολοκλήρωση των προθέσεων του. Στις ποικίλες και πολυδύναμες σειρές των δημιουργημάτων του εμπεριέχονται συμβολισμοί με αδρές μυσταγωγικές και απλούστερες νοηματικές γραμμές. Με ευθύνη μακριά από την λεπτομέρεια τονίζουν πως είναι προϊόντα καθαρής και εμπεριστατωμένης μελέτης που εμπεριέχουν μεγαλειώδεις νύξεις και πανσπερμίες θεάσεων της ετερότητας . Με απλότητα και ευκρίνεια αφομοιώνουν τα επίπεδα της εύλογης και της προχωρημένης παραστατικότητας. Η δεδομένη έννοια των ανατάσεων κινητοποιεί τις αρμονικές κατανύξεις.”
Κατά την άποψή μου, η εν λόγω ποιητική συλλογή με τον ιαπωνικό τρόπο έκφρασης αποτελεί μια πρωτοτυπία στα ελληνικά γράμματα η οποία εγκιβωτίζει την “ποιητική εμπειρία” και την συλλογική γνώση σε μια απνευστί εκφορά του λόγου. Συνειρμικά μας παραπέμπει στο δωρικό “το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν” που αποδίδεται στον Χίλωνα τον Λακεδαιμόνιο. Η αρχαιοελληνική βραχυλογία ελεγειακού τύπου που συνάδει με τον τύπο του Hay (na) ku είναι έμπλεη σοφίας που επικοινωνείται με άμεσο και κατανοητό τρόπο ώστε να αποτελέσει όχι μόνο προϊόν παράδοσης αλλά και οδοδείκτης στο ταξίδι του βίου. Οι θεματικές που αγγίζει ο ποιητής καλύπτουν ένα ευρώ πεδίο από την φιλοσοφία και την μυθολογία έως την ενδοσκόπηση, τις πολιτικές εκδηλώσεις, τα ήθη και τα έθιμα, την φύση, τις ανθρώπινες σχέσεις, κ.α. όπου με αστραπιαίο τρόπο καλεί τον αναγνώστη να κάνει μια τομή στο συνειδητό και το ασυνείδητο. Η στόχευση φαίνεται να είναι η σύλληψη της στιγμής και η διατήρηση στην αιωνιότητα, προσαρμοσμένη τεχνοτροπικά στους σύγχρονους ρυθμούς της ζωής. Κατατάσσεται στο είδος του τερτσέτο με την τρίφωνη μουσικότητα που το χαρακτηρίζει. Ο πιο επιφανής Έλληνας που έγραψε Hay ku είναι ο Γεώργιος Σεφέρης («Δεκαέξι χαϊκού», Τετράδιο Γυμνασμάτων (1928-1937)) ο οποίος θεωρείται ο εισηγητής των Ηay ku, προγονικής μορφής του τύπου του Hay (na) ku, στην Ελλάδα.
Στο φωτογραφικό υλικό από την παρουσίαση του νέου βιβλίου KATAUTA με τρίστιχα παραδοσιακής ερωτικής ιαπωνικής ποίησης του συγγραφέα Χρήστου Σάνου στην Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών από αριστερά προς δεξιά η γ.γραμματέας του Writers Capital Foundation Ειρήνη Ντούρα-Καββαδία, ο Πρέσβυς. ετ Κωνσταντίνος Κακιούση, ο ποιητής και ο προλογητής της έκδοσης “Hay (na) ku” Λεόντιος Πετμεζάς στο βήμα. Την εκδήλωση προλόγισε ο πρόεδρος της Εταιρίας, λογοτέχνης και εικαστικός Κώστας Καρούσος ενώ στους ομιλητές ήταν και η λογοτέχνιδα Παναγιώτα Ζαλώνη. Στην δεύτερη φωτογραφία ο πολιτικός επιστήμων και ποιητής Χρήστος Σάνος, η πολιτισμολόγος Μαριλένα Φωκά και ο πολιτικός επιστήμων και ιστορικός τέχνης Λεόντιος Πετμεζάς και στην τρίτη ο Πρόεδρος της ΕΕΛ Νίκος Καρούσος με τους Λεόντιο Πετμεζά και Μαριλένα Φωκά.
(Πηγή: ΕΕΛ, Αρχείο Μ. Φωκά)
